DE COWBOYS VAN HET INTERNET - 5 APRIL 2002

De Zembla-uitzending 'De Cowboys van Internet', over Kazaa, werd op 5 april voor het eerst uitgezonden. Deze aflevering was een dag eerder reeds beschikbaar via het peer-to-peer netwerk Kazaa. Het was de eerste keer in Nederland dat een documentaire eerder via een peer-to-peer netwerk werd verspreid dan dat deze op televisie werd uitgezonden.

Platenmaatschappijen zitten met de handen in het haar. Miljoenen liedjes worden dagelijks via internet uitgewisseld en duizenden cd's worden zelf gebrand, zonder dat artiesten en maatschappijen er een cent voor zien. Alleen al het laatste jaar is de verkoop van cd-singles met ongeveer 45% ingestort en het eind is nog lang niet in zicht.

Het populairste software programma heet Kazaa en is bedacht door een Nederlands bedrijf. Kazaa groeit als kool en wordt nu al wereldwijd door 50 miljoen mensen gebruikt, maar de makers worden achtervolgd door rechtszaken. Hoe illegaal is het downloaden van muziek en hoe ouderwets is het auteursrecht? Zembla over de strijd tussen de 'Nederlandse Napster' en de entertainment industrie.

Kat-en-muisspel
Zembla volgde een jaar lang de makers van Kazaa. Edwin Metselaar (foto rechtsonder), het technische brein achter Kazaa, en de Zweed Niklas Zenström (foto links), zakelijk leider. Tegelijkertijd worden de juristen en piraterij-bestrijders van de entertainment industrie in beeld gebracht. Een bizar kat-en-muis spel dat eind maart zijn ontknoping krijgt met de uitspraak in hoger beroep in een rechtszaak tussen Kazaa en Buma Stemra.

Piraterij
De advocaat van Kazaa, Christiaan Alberding Thijm, heeft geen goed woord over voor de opstelling van de platenindustrie:"Die heeft telkens nieuwe technologie proberen tegen te houden. Het is begonnen met de pianola, daarna de cassetterecorder en de videorecorder Ze willen alleen maar zoveel mogelijk CD'tjes persen en die de mensen door de strot duwen."

Tim Kuik, van de opsporingsdienst van Buma/Stemra, ziet de activiteiten van Kazaa echter als een serieuze vorm van criminaliteit:"Tegen piraterij is niet te concurreren, zeker niet als het gratis piraterij is, zoals Kazaa. Door illegale CD's lijden we al een verlies van 185 miljoen euro per jaar en door het downloaden nog een een veelvoud daarvan."

Wereldwijde licentie
De Zembla documentaire begint in april 2001, als Napster door de rechter wordt verboden. Talloze Napster-klonen duiken op, die in het gat willen springen dat het populaire programma achterlaat. Kazaa blijkt al snel populair. Het programma werkt eenvoudig en snel en is in veel opzichten beter ontworpen dan de concurrerende software. De gebruikers stromen toe en Kazaa begint aan een onstuitbare opmars.

Zenström heeft vanaf het begin in de gaten dat hij met de platenmaatschappijen in een onderhandelingspositie moet komen om Kazaa te zijner tijd tot een legale dienst om te vormen, omdat Kazaa anders hetzelfde lot beschoren zal zijn als Napster. Er wordt onderhandeld met Buma Stemra over een wereldwijde licentie.

List
Maar in september 2001 barst de bom. De grote Amerikaanse platenmaatschappijen zien het niet zitten dat miljoenen gebruikers gratis muziek downloaden, terwijl Kazaa tegelijkertijd een deal probeert te maken. Ze zien dat als onderhandelen met een pistool op de borst. Ze spannen een rechtszaak aan en sommeren Buma Stemra te stoppen met de onderhandelingen.

Kazaa zit in de problemen, er moeten dure advocaten in de VS en in Nederland worden ingehuurd om het juridische gevecht te voeren. Maar het aantal gebruikers van de software blijft intussen groeien. In januari 2002 bepaalt een Nederlandse rechter dat Kazaa moet stoppen met het aanbieden van zijn software op straffe van een dwangsom van 45000 euro per dag. Maar tot op de dag van vandaag draait Kazaa gewoon door.

Samenstelling: Vincent Verweij
Research: Manon Blaas


Hieronder beknopte achtergrondinfo over de achtergrond en werking van Kazaa en Napster.

Hoe Kazaa werkt
Kazaa is een uitwisseldienst. Dat wil zeggen dat internetters op de website van Kazaa gratis een programma kunnen ophalen, met behulp waarvan ze allerlei bestanden onder elkaar kunnen uitwisselen. Een Kazaa-gebruiker die op zoek is naar bijvoorbeeld een muzieknummer, kan de titel of artiest in een zoekschermpje intypen. Het programma van Kazaa gaat dan razendsnel na welke andere gebuikers dit nummer als een muziekbestand (MP3 genaamd) in hun computer hebben, en geeft daarvan een overzichtje. Met een druk op de knop wordt het bestand dan van de computer van de ene gebruiker naar die van de andere gebruiker gekopiëerd.

Het einde van Napster
Voor Kazaa was Napster de populairste uitwisseldienst op het internet. Napster begon haar activiteiten eind 1999. De dienst kende al gauw het snelst groeiende gebruikersbestand in de geschiedenis van het internet, en had op het hoogtepunt 70 miljoen gebruikers. Napster bracht voor het eerst op grote schaal muziekliefhebbers bijelkaar, die via internet onbeperkt liedjes en gehele albums van elkaars computers konden kopiëren. Op last van de Amerikaanse rechter moest Napster in juli 2001 haar activiteiten staken.

Auteursrechten
Napster werd gedwongen om haar uitwisseldienst te stoppen, omdat via de uitwisseldienst internetgebruikers het auteursrecht op muziek schonden. Op het gros van alle liedjes die via Napster werden verspreid, rustte copyright. Napster verdedigde zich door te stellen dat zij slechts een computerprogramma aanboden en zo een netwerk van gebruikers creëerden. Dat die gebruikers via dit netwerk vervolgens illegaal bestanden uitwisselen, daar zou het geen verantwoordelijkheid voor dragen. De Amerikaanse rechter oordeelde anders en dwong Napster haar netwerk plat te leggen.

Verschillen tussen Kazaa en Napster
Kazaa is een kloon van Napster. Toch zijn er enkele verschillen. Een van de verschillen is dat er bij Napster alleen muziekbestanden uitgewisseld konden worden, terwijl bij Kazaa-gebruikers ook andere soorten bestanden kunnen uitwisselen, zoals films, foto's of software. Het grootste verschil tussen Napster en Kazaa is echter dat hun netwerken anders zijn opgebouwd. Simpel gesteld wordt er bij Kazaa tussen twee computers een directe verbinding gemaakt; van de pc van iemand die een bestand zoekt naar de pc van iemand die het bestand aanbiedt. Er gaat geen verkeer via een centrale computer van Kazaa, want die is er simpelweg niet. Bij Napster was er wel sprake van een centrale computer waarlangs het uitwisselverkeer geregeld werd.

Gebruiker 1 zoekt een liedje. Dit verzoek wordt doorgespeeld aan
de centrale computer van Napster. De centrale computer vindt het
gewenste bestand bij gebruiker 2 en meldt aan gebruiker 1 dat hij
het gevonden heeft. Gebruiker 1 kan nu het bestand van
gebruiker 2 kopiëren.