DOKTER MAG IK DOOD?

ZEMBLA - Dokter mag ik dood?

00.18    [voiceover]    We worden steeds ouder maar niet perse gelukkiger. Met het toenemen van de ouderdomskwalen groeit vaak de wens om te sterven. Veel ouderen beschouwen hun leven als voltooid. Ze willen dood maar sterven gaat zelden vanzelf. Soms laat de dood te lang op zich wachten en ook de dokter helpt niet. de artsen van de 86 jarige Corry van der Kolk vonden haar nog te levenslustig om al te sterven. Haar euthanasie verzoek paste niet binnen de huidige wet. Zembla. Over de dilemma's van de dokter. Met oude patiënten die het leven moe zijn. En over Corry van der Kolk. Die haar huisarts 2 jaar lang vroeg, dokter mag ik dood?
    [caption]    Dokter, mag ik dood?

    [caption]    Hollandse Zaken - Max, 13 augustus 2011
        Cees Grimbergen
    Grimbergen    Ja goedenavond, 2 maanden geleden kreeg ik een brief. Deze brief. En daarin las ik ''ik ben een vrouw van 86 en lijd aan allerlei aandoeningen. Aandoeningen die niet te genezen zijn. Ik wil uit het leven stappen maar niemand wil mij helpen. Kunt u iets voor mij betekenen? Want ik ben hopeloos.''. Tot zover de brief, ondertekend door Corry van der Kolk. Dat is niet een brief die een journalist dagelijks krijgt. Een vrouw die dood wil en mijn hulp vraagt. Wie is deze briefschrijfster? Een 86 jarige vrouw uit het Noord Hollandse Opperdoes. En ik besluit, mevrouw van der Kolk op te zoeken.       
        - hallo
    Grimbergen    Goeiemiddag
    vdKolk    Goeiemiddag
    Grimbergen    U heeft mij geschreven.
    vdKolk    ja klopt.
    Grimbergen    En wij mogen bij u op bezoek komen.
    vdKolk    ja.
    Grimbergen     Want u, u wilt uw verhaal wel kwijt.
    vdKolk    Ik hoop dat u er allemaal in kunt.
    Grimbergen    We gaan kijken.
    vdKolk    Het is hier laag he?
    Grimbergen    ja. U wilt uw verhaal kwijt.
    vdKolk    ja.
    Grimbergen    U staat, het zit u eigenlijk tot hier.
    vdKolk    ja zeker. Ik ben wanhopig hopeloos. Ik lijd aan dat ik niet kan wat ik wil. Dat ik… pijn heb, altijd pijn heb. En osteoporose.
    Grimbergen    U heeft uw bekken gebroken.
    vdKolk    Ik heb borstkanker gehad, daar ben ik een paar keer aan geopereerd en m'n oksel en ik heb een kunst knie… ja.. en misschien is er nog wel wat en maar ja, heel slecht zien en slecht horen. Ik ben toch ook niet meer van [dut]. T Hoeft toch ook niet?
   
02.50    [caption]    Corry van der Kolk. Een 86 jarige voormalige non, die bijna 40 jaar verpleegkundige was. Ze wordt bekend omdat ze in de media aandacht vraagt voor haar doodswens.  Hoe ging het verder met haar? Kees Grimbergen maakte met Zembla het vervolg.

    [voiceover]    Mevrouw van der Kolk heeft 14 jaar dezelfde huisarts, Arjan de Jager. In 2009 vraagt ze hem voor de eerste keer om euthanasie. Hij vindt het een moeilijke kwestie.
    Huisarts    Nou het heeft vooral mee te maken met ja, de tegenstrijdigheid, die ze uitstraalde.
    [caption]    A. de Jager, huisarts
    Huisarts    Dus aan de ene kant gaf ze veel klachten aan en dat ze klaar was met het leven, dat ze erg leed aan het leven. Maar aan de andere kant, ja, …  dat sprak ze in ieder geval zo uit maar aan de andere kant, ja, straalde ze iets anders uit. Was er humor, was er levenslust, was er, ja ging ze, leefde ze haar leven. Ging ze op bezoek bij patiënten van mij, deed ze haar boodschappen. Kon ze een leven leiden dat ja in mijn ogen, ja.. ja in ieder geval euthanasie niet rechtvaardigde. Tenminste ja het straalde voor mij niet een dusdanig lijden uit waardoor ik, ja kon rechtvaardigen dat ik haar leven zou beëindigen.

    Grimbergen    Kan je hier nog van genieten?
    [caption]    Zomer 2011
    vdKolk    ja [?]
    Grimbergen    Heb  je je tuintje.
    vdKolk    Nou moet ik, is dat het dan? Is there all it is?
    Grimbergen    Nou ja je zou ook kunnen zeggen de zon komt er weer door, de zomer wordt weer een beetje…
    vdKolk    Ik ben blij dat ik dat heb, ja ik ben blij dat ik het heb. Maar, dat is het toch niet? Dat is toch het leven niet?
    Grimbergen    Wat is het elven dan wel?
    vdKolk    Nou wat ik, ik vind het leven wat ik gehad heb. Ik heb een heel zinvol leven gehad vind ik.

    Int.    Het lijden was niet ondraaglijk genoeg. Zo zegt de wet. Ja. Het was niet waar genoeg, het lijden.
    Huisarts    ja. ja. Voor mij althans he.
    [caption]    A. de Jager, huisarts
    Huisarts    Om gewoon die euthanasie, het door mij beëindigen van het leven te rechtvaardigen.
    Int.    En dan probeerde mevrouw van der Kolk u ervan te overtuigen dat haar lijden wel degelijk zo zwaar was
    Huisarts    ja
    Int.    Dat het waard was het leven ervoor te eindigen.
    Huisarts    ja
    Int.    en hoe vaak hebben jullie daarover gesproken met elkaar?
    Huisarts    vaak. Dus ik kwam, ik denk op een gegeven moment een keer in de drie weken, soms vaker, drie vier weken, ik kwam daar regelmatig langs. Dat waren altijd langdurige  bezoeken. En dan praatten we er uitgebreid over.
    Int.    En steeds kwam die wens terug.
    Huisarts    Kwam steeds terug ja.

    [caption]    Zomer 2011
        C. van der Kolk
    vdKolk    Waarom een dier wel, waarom een beest wel. En waarom mij die het zelf kan zeggen, niet? Ik, ik zie dat niet in.  Ja misschien klinkt het allemaal erg cru, ik vind het veel meer cru klinken als ze tegen mij zeggen ja de arts vindt dat ik niet genoeg lijd. Ja.
    Int.    Is het u zo gezegd?
    vdKolk    ja.

06.00    [voiceover]    Huisarts Arjan de Jager laat zijn patiënten beoordelen door nog 3 andere artsen. Zogeheten scan artsen. Ze zijn het roerend met hem eens. Van Corry kan niet gezegd worden dat ze ondraaglijk en uitzichtloos lijdt. Voor euthanasie komt ze dus niet in aanmerking. Een van de artsen die haar bezoekt is Bert Keizer, een ervaren verpleeghuisarts.
    [caption]    B. Keizer, arts
    Keizer    Het is een beetje ongebruikelijk bij een serieus euthanasie verzoek, dat de patiënt zelf naar de deur komt trippelen en monter de deur opent en voor je uitgaat naar de huiskamer en zegt wilt u een kopje thee. Dan denk je, als zeg maar scan arts op bezoek bij een, een verzoek om hulp bij zelfdoding, nou… ehm deze is wel kwiek. He. dus op zich is dat een, een oordeel wat je eigenlijk onmiddellijk vormt he, dat is eigenlijk iets wat je nou daar ontkom je niet aan. Dus dan denk je van nou, euthanasie, lijkt me hier nou niet de aangewezen maatregel. Ze zei dat zij vond dat haar huisarts haar moest helpen bij haar overlijden. En zij voegde daar een beetje stampvoetend aan toe, en ik wil dat íe het uit liefde doet. Ja 't was toch, 't was een beetje een eis. En ze was er pissig over dat die eis niet werd ingewilligd.

    Int.    Er zijn termen gevallen als het is humaan, het is barmhartig als  mij helpt. Hoe heeft u die, die terminologie ervaren?
    Huisarts    Ja, zo, ik heb dat niet zo vaak bij haar gehoord hoor.
    [caption]    A. de Jager, huisarts
    Huisarts    Maar het is natuurlijk ja iets wat voor haar humaan barmhartig kan zijn moet ik wel kunnen verantwoorden. Aan de andere kant wordt, 't is wel gezegd van ze wil het netjes doen. Dat is ook beaamd door de familie. Aan de andere kant van ja ik vind het niet zo netjes dat het dan op mijn bordje wordt gelegd op het moment dat ik het niet kan verantwoorden. Want het is wel de uiterste daad die een mens kan doen denk ik. Het beëindigen van het leven van een medemens. En ja dat, dat kun je niet zo maar netjes van een ander vragen.

    Grimbergen    Artsen komen bij u langs, die zien Corry zoals ik Corry van der Kolk nu zie.
    [caption]    zomer 2011
    Grimbergen    En die denken dan, die mevrouw die heeft nog best zin in het leven.
    vdKolk    Ja. En daarom helpen ze me niet.  O, o
    Grimbegen    Dat heb ik, dat laatste heb ik niet gezegd he. Dat is uw interpretatie. Daarom helpen we d'r maar niet.
    VdKolk    Ja maar dat is de conclusie van iedereen die, die …
    Grimbergen    u meemaakt..
    vdKolk    ..die mij dus..
    Grimbergen    die zien deze vrouw..
    vdKolk    die mij dus beoor..die mij moet beoordelen, laat ik het zo zeggen.
    Grimbergen    En die zegt die mevrouw krijgt geen euthanasie.
    vdKolk    Ja precies.

08.35    [voiceover]    Als er een nieuwe huisarts in het nabijgelegen Twisk komt, schrijft Corry van der Kolk zich bij haar in. Ze hoopt dat deze arts, Marjolein Zwaan, haar wel wil helpen
    Zwaan    Ik heb haar verteld van ja, hier moet ik over nadenken.
    [caption]    M. Zwaan, huisarts
    Zwaan    Je kan niet in 1 keer iets beslissen en we komen er op terug. En ik heb daar geen, het enige wat ik gezegd heb is ik kan daar niet direct zeggen ik weet het over een week of over 2 weken of over een maand maar ik ga proberen daar niet al te lang over te doen om haar niet in het ongewisse te laten.
   
    vdKolk    Ik wet niet wat, wat de toekomst geven zal natuurlijk maar ik, ik zou het graag willen dat ik geholpen werd daarin. En dat..
    Grimbergen    En er is niemand die dat wil.
    vdKolk    Nou tot nog toe niet dus in ieder geval.
    Grimbergen    Stel je nou voor dat dat betekent dat u nog zeker 5 jaar op deze manier doorgaat.
    vdKolk    Weet ik niet. Dat weet ik niet. Dat weet ik niet…
    Grimbergen    Dat zou u vreselijk vinden.
    VdKolk    Ja.

    [voiceover]    Na een paar weken geeft de arts haar oordeel.
    Int.    Wat was uw antwoord?   
    Zwaan    Mijn antwoord was op een gegeven moment dat ik zelf geen euthanasie wilde doen. Ehm.. ik vond, ja, dat, dat ik er erg veel moeite mee had om een euthanasie uit te voeren bij iemand waarvan, die misschien nog wel 10 of 15 jaar te leven heeft. Ja dat weet je niet. Maar, om zo dan, ja het leven toch te bekorten dat, .. dat valt me zwaar.
    [voiceover]    Huisarts Zwaan belooft een collega te zoeken die wel bereid is euthanasie toe te passen. Half oktober laat ze mevrouw van der Kolk weten dat ze niemand kan vinden. Corry is zeer teleurgesteld.
    Int.    Op wat voor dag was dat?
    Zwaan    Op een vrijdag.
    Int.    En hoe is het daarna verder gegaan?
    Zwaan    Eh, nou ja ik kwam maandag terug op de praktijk en toen had ik een bericht dat ze was overleden.
    Int.    Had u dat aan zien komen toen u die vrijdag het verhaal vertelde, de mededeling deed ik heb niemand gevonden?
    Zwaan    nee. nee. Ik was toch wel verbaasd. Ja.
    Int.    Maar ze was teleurgesteld.
    Zwaan    ja. Maar ja ik had toch niet verwacht dat er zo  snel dan een, ja een actie zou volgen.

    [caption]    28 oktober 2011
    [voiceover]    Ze is toch overleden. Nadat de een na de andere arts mevrouw van der Kolk had teleurgesteld en niet was ingegaan op haar euthanasie verzoek, werkt ze heimelijk aan een alternatief plan. Het dan maar zelf doen.
    zwager    Het had onder de huidige wetgeving zoveel mooier gekund.
    [caption]    T. de Keulenaar, zwager van Corry
    Zwager    Het van God gegeven begrip barmhartigheid, waar Corry zo vaak om heeft gevraagd, is kennelijk niet alleen moeilijk te vertalen naar handhavers van wet en regelgeving, maar ook naar de uitvoerders en naar de harten van mensen waaronder artsen, die zouden kunnen helpen om waardig te sterven.

11.49    [voiceover]    Het huisje in Opperdoes staat te koop. Zus Fem en zwager Theo maken het leeg.
    Zus    maar dan kijken ze daar maar naar. Het moet nu een beetje opgeruimd worden.
    [voiceover]    Ze maakten van dichtbij mee hoe Corry zich vorbereidde op haar afscheid.
    Zus    Zij is eigenlijk bijna 2 jaar natuurlijk bezig geweest om echt afscheid te nemen van het leven.
    [caption]    F. de Keulenaar, zus van Corry
    Zus    We hebben ook vlak voordat zij inderdaad uiteindelijk 24 oktober is overleden, prachtige dingetjes die ze zelf al geregisseerd had, op een mantel boven met en briefje, dit is misschien iets voor Kitty. Een prachtig schilderijtje, denk erom, met een pijltje, dit is voor Piet.
    Zwager    Ja eigenlijk regisseerde ze eigenlijk alles.

    [voiceover]    En uiteindelijk ook haar eigen dood. De zaterdag voor haar overlijden treft vriendin Lilian Kars een resolute Corry aan.
    Kars    Ik heb van alles geprobeerd maar ze was heel vastberaden. Nee, en ze ging dat weekend.
    [caption]    L. Kars, vriendin
    Kars    En er werd mij vriendelijk doch beleefd gezegd dat ik haar niet verder van dat idee af moest brengen. Nou ja Corry kennende he, was dat klaar.
    [voiceover]    Lilian Kars leert Corry van der Kolk 2 jaar voor haar dood kennen. Ze voeren lange gesprekken over het leven en Corry's doodswens. Er ontstaat een hechte vriendschap. Lilian belooft aan Corry dat ze niet eenzaam hoeft te sterven. Op 24 oktober is het zo ver.
    Kars    Ze had 4 bakjes met, met medicijnen Pakje 1 was de anti braakmiddelen. Die waren dus al op. Bakje 2 en 3 waren de doorslaap tabletten en de, ja het gif, dus datgene wat, wat de dood zou brengen. Dat waren in beide bakjes over de 100 pillen. En de slaapmiddelen zou ze fijn moeten maken en die andere pillen mocht ze fijn maken maar dat zou, zou vies worden of wat dan ook, dus als ze kon zou ze die gewoon moeten nemen.
    [caption]    reconstructie
   
    [Voiceover]    Omdat hulp bij zelfdoding strafbaar is, mag Lilian bij al deze handelingen niet helpen.
    Kars    Het is zo onmenselijk weet je, het is zo'n klein fragiel vrouwtje die gewoon op die manier helemaal niet wil gaan, moet dan toch nog d'r eigen spulletjes allemaal gaan staan fijnmalen en in een pindabakje met een.. glazen flesje en over de 100 pillen en eh.. ja, 't is gewoon, de hele sfeer er omheen ook, dat criminele van pas op dat je nergens aan komt en haar alles alleen moeten laten doen.

    [voiceover]    Corry slikt met vla en siroop alle pillen door. Eerst de gifpillen, dan de slaappillen. En gaat dan rustig op bed liggen.
    Kars    En toen begon ze op een gegeven ogenblik dat ze d'r broertje hoorde huilen. En dat ze naar d'r broertje toe moest.
    Int.    Die al overleden is.
    Kars    Die allang overleden was. En dat ze voor d'r zusje moest gaan zorgen en dus ik zeg van dat is goed en ga maar en toen, en toen heb ik nog een liedje voor d'r gezongen. En toen is ze eigenlijk heel rustig in slaap gevallen. En ik dacht dat ze enorm lag te snurken, maar dat bleek later heb ik gehoord dat dat geen snurken is maar een effect van die, van die medicijnen. En toen, toen raakte ik, toen raakt eik de draad kwijt, toen was ik volslagen in paniek. Dus toen ben ik mijn man gaan bellen en ik ben maar rondjes blijven lopen door dat huis van oh ga alsjeblieft niet braken ga alsjeblieft niet braken en elke keer als ze anders ging ademen dacht ik van oh daar komt het en oh, 't was gewoon, ik was, toen brak ik gewoon. En toen op een gegeven moment om 3 minuten over 11 was het doodstil en toen dacht ik echt van, … ze is dood. En toen heb ik op een gegeven moment m'n man gebeld van nou volgens mij is ze al dood. En hij van ja maar 't zou uren duren. En ik van ja maar volgens mij is ze echt al overleden. Dus die is toen gekomen en die heeft gekeken en, en wel gevoeld ook een beetje zo aan d'r hals van we hebben d'r verder niet aan durven raken. Hij zegt ja, ze is echt overleden. En toen dacht ik ja ik kan niet wachten tot morgenochtend want ik laat haar hier niet zo liggen en je kunt ook niet hoe moet je verantwoorden dat je daar met, met een overleden persoon 9 uur hebt gezeten ,dat gaat niet. Dus toen heb ik de huisartsenpost gebeld en toen is 't hele circus verder in gang gezet.

16.58    [voiceover]    Bij een niet natuurlijke dood informeert de huisarts de politie die een onderzoek start naar strafbare feiten.
    Int.    Hadden jullie twee er graag bij willen zijn bij het afscheid
    Zus    zeer zeker
    Zwager    absoluut
    Int.    van het leven van Corry?
    [caption]    F. de Keulenaar, zus van Corry
    Zus    Als steun, als steun hadden wij dat heel graag willen doen.
    Int.    Waarom zijn jullie er niet bij geweest?
    Zwager    Om, vanwege het feit dat, dat hadden we ook met Corry besproken
    [caption]    T. de Keulenaar, zwager van Corry
    Zwager    van als je dat gaat doen, moeten wij er niet bij zijn want dan zijn wij ook gelijk verdachte. En ik zeg dat, je weet nooit waar dat op uitloopt. Dus ze wilde ons er ook niet bij hebben he, want Lilian had nog gevraagd moeten we Theo en Fem niet waarschuwen. Nee dat wilde ze absoluut niet.

    [voiceover]    Corry en haar familie denken dat het strafbaar is om aanwezig te zijn bij zelfdoding. Zus en zwager zijn nog steeds verdrietig dat ze er die laatste minuten niet bij waren. Arts Bert Keizer begrijpt dat niet.
    [caption]    B. Keizer, arts
    Keizer    Ze had toch met al die mensen om haar heen haar overdosis tot zich kunnen nemen?
    Int.    Haar familie was bang dat ze dan misschien wegens hulp bij zelfdoding vervolgd zouden worden.
    Keizer    Nou dan hadden ze zich een klein beetje moeten oriënteren op de jurisprudentie, als ze dan zo ijverig bezig zijn met dit sterfproces en dat ten koste van heel veel tot iets moois hadden willen maken, dan hadden ze zich op de hoogte moeten stellen van hoe dat dan op dit moment ligt in Nederland. Daar kun je best achter komen.

    Int.    De zus en zwager zijn niet aanwezig geweest omdat ze vreesden dat ze vervolgd zouden kunnen worden vanwege hulp bij zelfdoding.
    Bijsterveld    ja
    Int.    Is die vrees terecht?
    Bijsterveld    Nee die is niet terecht.
    [caption]    K. van Bijsterveld, justitie Alkmaar
    Bijsterveld    En ik heb wel gemerkt dat meer mensen dat denken. Omdat je ook wel vaak hoort dat mensen het zo vreselijk vinden dat iemand het alleen moet doen. Maar dat is op zich niet zo. Op 't moment dat je dan wel bijvoorbeeld een bakje aangeeft of drinken aangeeft om bepaalde pillen door te slikken, ja dan is het weer een wat hellend vlak. En dat zal per geval dan moeten worden bekeken, maar het alleen aanwezig zijn is niet strafbaar.
    Int.    Heeft het OM onderzocht hoe mevrouw van der Kolk aan die medicijnen is gekomen?
    Bijsterveld    Nee daar is geen nader onderzoek naar gedaan.  Nivaquine dat is via internet te bestellen en ja dat had mevrouw natuurlijk op die manier kunnen doen.
    Int.    Was mevrouw in staat om het online te bestellen zelf?
    Bijsterveld    Dat weet ik eerlijk gezegd niet. nee. maar het is te bestellen. He, en op het moment dat er op die manier aan medicatie gekomen kan worden en kijkend naar wat er over deze mevrouw werd verteld, hoe gedreven ze was eigenlijk in het uitvoeren van haar wens, is dat iets wat nou gelet ook op de andere omstandigheden geen reden was om daar verder op door te onderzoeken.

    Int.    Wie heeft haar pillen geleverd?
    Zwager    Ja, nou wij weten wie dat, wie dat geleverd heeft maar ik ga absoluut niet zeggen wie dat, wie dat geweest is.
    [caption]    T. de Keulenaar, zwager van Corry
    Zwager    Ik wil ook zeg maar die man en een vrouw wil ik gewoon beschermen want ik weet gewoon niet wat er anders te wachten staat, maar we kennen 'm heel goed. En Corry heeft er ook weet van gehad. En,…
    Int.    Kunt u schetsen hoe die personen aan die middelen zijn gekomen, hoe gaat dat? Ik heb begrepen dat het om Nivaquine gaat.
    Zwager    ja. Ja. Nou dat kijk dat hadden we, dat wisten wij al uit een boek vandaan. Dat hebben we ook doorgegeven aan die persoon, die bereid was om naar België toe te gaan en te kijken of íe die pillen daar kon krijgen.

20.37    [voiceover]    Nivaquine is een anti malaria pil voor reizigers die naar de tropen gaan. In Nederland wordt dit medicijn niet meer voorgeschreven. In België wel. Daar is het nog verkrijgbaar.
    Zwager    Hij is toen samen met zijn vrouw is hij langs een aantal apothekers gelopen. Hij heeft gekeken waar het niet erg druk was. Nou dat was op een gegeven moment stond er niemand in de winkel, nou dan gaan we het hier maar doen. En toen heeft ie dus gevraagd aan die man van heeft u ook Nivaquine. Nou toen heeft ie gewoon gaan zoeken in z'n apothekerskast en daar had ie tegen die man gezegd u gaat dus met z'n tweeën en dan 4 weken, nou dan heeft u er zo'n doos van 100 en 1 van 20, 120 heeft u er dan nodig. Die man dacht toen bij zichzelf van nou dat is precies genoeg want ik heb er 110 nodig. En dat, zo is dat eigenlijk gelukt.

    Int.    Stel nou dat u aanwijzingen hebt dat deze pillen geleverd zijn door iemand aan mevrouw van der Kolk. Zou u dan tot vervolging van die persoon over kunnen gaan?
    [caption]    K. van Bijsterveld, justitie Alkmaar
    Bijsterveld    Ja dat is wel in zevenmijlslaarsen er doorheen lopen, door het hele proces. Kijk op het moment dat blijkt dat iemand mogelijk medicatie geleverd heeft, dan kan er gesproken worden van strafbare hulpverlening, dan moet dat natuurlijk wel nader onderzocht worden en dan zal er altijd als je dan alle onderzoeksgegevens bij elkaar hebt, een afweging gemaakt moeten worden van vinden wij het zo belangrijk om deze persoon daarvoor te vervolgen of vinden wij dat niet?

    [voiceover]    In het onderzoek naar de hulp bij zelfdoding van Corry van der Kolk heeft justitie tot nu toe niemand strafrechterlijk vervolgd.

22.15    [voiceover]    Nederland telt een groeiend aantal mensen met een zogeheten voltooid leven. Een nieuw verschijnsel, waar op de huidige, tien jaar oudere euthanasiewet geen antwoord heeft. Ouderen voor wie het leven op is, moeten nu zelf hun dodelijke pillen verzamelen. Dat moet stiekem. Als ze dat zelf niet kunnen zijn ze afhankelijk van dierbaren. Volgens de huidige wet maken naasten die pillen leveren, zich schuldig aan hup bij zelfdoding.

    [caption]    bron:  'De laatste wens van Moek'
    Moek    het zijn vriendelijke kleine pilletjes
    Heringa    - ja

    [voiceover]    Justitie weet zich niet goed raad met familieleden die helpen bij zelfdoding. Zo ook niet met Albert Heringa, die zijn 99-jarige moeder Moek helpt bij het vervullen van haar laatste wens.
    Moek    En moet dat andere nu direct erna?
    Heringa    ja, zo snel mogelijk.

    Int.    Hoe bent u behulpzaam geweest bij de zelfdoding van uw moeder?
    [caption]    A. Heringa
    Heringa    ja in, in alle opzichten denk ik. He, ik bedoel mijn moeder was aan haar kamer min of meer gekluisterd en was wel heel zelfstandig en wilde, wist wat ze wilde. Maar was niet altijd heel hoe moet ik dat zeggen, wist niet altijd de weg van hoe moet ik dit nou gaan doen.

    [voiceover]    Albert Heringa had nog Nivaquine pillen over van zijn jarenlange verblijf in Afrika.
    Heringa    Als je wilt, heb ik de mogelijkheid om die medicijnen te geven.
    Int.    Hoe reageerde ze?
    Heringa    Ja, uitgelaten bijna. Ik bedoel, toen opeens ging er, dat is gek om dat zo te zeggen maar dat is wel zo, ze, ze bloeide op. En er was ook die tijd daarna, was het zo duidelijk dat ze zag dat er een mogelijkheid was, dat ze we hebben ook daarna heel veel, heel veel mooie contacten ook nog gehad. En ze zat, ze was echt opgewekt.

    [voiceover]    Twee jaar na haar dood brengt Heringa in een documentaire zijn hulp bij de zelfdoding van zijn moeder naar buiten. Hij wil juist dat justitie hem vervolgt. Hij wil van de rechter duidelijkheid, of hulp bij zelfdoding door dierbaren strafbaar is.
    Int.    Wat zegt het dat justitie sinds februari 2010 aan het bestuderen is of u, Albert Heringa vervolgd moet worden?
    Heringa    Ja ik, ik heb, ik zeg altijd van ik denk dat ze ermee in hun maag zitten, meer kan ik er niet van zeggen. Ik bedoel er moet een oordeel komen, er moet een debat over komen. En dat debat mag buiten de rechtszaal maar natuurlijk ook in de rechtszaal gebeuren en daar wil ik, daar wil ik me best voor, toe lenen.

    Heringa    Wil je nog wat drinken?

    [voiceover]    Corry en Moek gebruiken een dodelijke cocktail. Het recept staat beschreven in het boek Uitweg van Boudewijn Chabot. Geschreven voor mensen met een doodswens die niet onder de euthanasiewet vallen. Ton Vink is een belangrijke bron voor Chabot. Als consulent van stichting de Einder staat hij mensen met een doodswens bij. Hij heeft kennis van actuele methoden om zelf te sterven.

    [caption]    T. Vink, stichting 'De Einder'
    Vink    Wij hebben nu ook informatie die het voor mensen mogelijk maakt dat zij de beschikking krijgen over feitelijk dezelfde middelen die ook gebruikt worden bij een formele euthanasie. Waarbij dus de arts hulp bij zelfdoding verleend wordt, door middel van een drankje dat voor het overlijden zorgt.  Dat is.. tamelijk recent, maar zo is het.
    Int.    En dat drankje staat in de medicijnkast van de apotheek?
    Vink    Eh, mag ik deze vraag nou eigenlijk open laten?
    Int.    Waarom?
    Vink    Want hier zou justitie misschien wel erg in geïnteresseerd kunnen zijn. Nee maar goed, dit is wat, dit is een middel dat mensen uit het buitenland kunnen bestellen en wij hebben informatie over, over hoe ze dat doen. Die informatie ga ik niet voor de camera uitleggen want dan is er een dikke kans dat de, die route voor ons onmogelijk wordt gemaakt.

26.22    [voiceover]    Vink en stichting de Einder willen mensen helpen maar zijn erg voorzichtig. Ze willen niet dat hun informatie verkeerd gebruikt wordt. Mensen met een serieuze doodswens moeten zich persoonlijk bij hen melden. Ton Vink vindt het jammer dat Corry van der Kolk en haar familie deze weg niet hebben gevonden. Hij denkt dat zij dan aangenamer had kunnen sterven.
    [caption]    T. Vink, stichting 'De Einder'
    Vink    In het verhaal van mevrouw van der Kolk heb ik begrepen dat zij dus met een, een hele grote hoeveelheid tabletten haar leven heeft beëindigd en dat, ja uit het verhaal dat later gebracht is, ervaren heeft, is dat ervaren als uiterst onaangenaam. Je moet  je moet een enorme hoeveelheid tabletten en pillen en kan dat slecht. En moet dat allemaal innemen. Als het bij mevrouw van der Kolk zo is geweest dat de naasten die aanwezig waren daar slechte herinneringen aan hebben overgehouden dan is dat heel erg jammer. En moeten we het alleen betreuren als mensen daar de indruk uit krijgen dat 't daarom een route is die je niet kunt bewandelen. Want het hoeft niet.

    [caption]    B. Keizer, arts
    Keizer    Als je met een overdosis pillen een einde maakt aan je leven, het is een heel gedoe want je moet schaaltjes leeg lepelen met al die pillen en dat is, ja, ja sorry het is planeet aarde, er wordt hier niet altijd even leuk gestorven. Je hebt een lichaam wat nog redelijk in, in conditie was in het geval van mevrouw van der Kolk, dan moet je wat doen om dat, om dat uit conditie te krijgen ja.

    [voiceover]    Zomer 2011. Corry hoopt nog steeds dat ze door de dokter geholpen wordt. Langzamerhand tegen beter weten in
    vdKolk    Hoe moet ik het ze dan duidelijk maken? Door, door.. .door dingen te doen die ik zelf niet wil.
    Grimbergen    Hoe bedoelt u dat
    vdKolk    Nou, me van kant maken of onder de trein of weet ik wat. doe ik niet. Misschien dat ik te, te veel zeg, dat ik dat niet doe want ik, ik denk niet dat ik dat zou kunnen.

    [Voiceover]    Corry ziet uiteindelijk in dat ze het zonder hulp van de dokter moet doen. Als Keizer hoort van haar zelf geregisseerde dood, is hij verbaasd.
    [caption]    B. Keizer, arts
    Keizer    Wat was je dan toch een moedige vrouw. Terwijl ik je heb ontmoet als iemand die, een beetje drammerig he, probeerde om van een last af te komen door die in mijn ogen op een, op een onterechte wijze door te geven aan iemand anders. En nou ik hoor dat je het zelf gedaan hebt zeg ik, van … ja… ik vind het erg moedig. Je bent veel sterker gebleken dan, dan ik had ingeschat.

    [caption]    17 januari 2011
    [voiceover]    Corry van der Kolk is postuum een voorbeeld voor ''uit vrije wil''. Dit burgerinitiatief brengt het probleem van het voltooide leven onder de aandacht van de Tweede Kamer. Half januari biedt ''uit vrije wil'' een petitie ana.
    [caption]    Y. van Baarle, ''uit vrije wil''
    Baarle    De euthanasiewet gaat uit van het medisch perspectief met een vaak overheersende rol van de arts. 50 procent van de artsen is terughoudend en veel artsen laten ouderen in de steek. En dat hebben we kunnen zien bij Corry van der Kolk, bekend van Hollandse Zaken. Bij Ans van Nieuwenburg, ongeneeslijk oud. En Moek, gefilmd in ''de laatste wens van Moek''. Drie heldinnen die hun moed hebben getoond in een dramatisch levenseinde, in de steek gelaten door hun arts. Geachte Tweede Kamerleden, respecteer de redelijke doodswens van de ouderen met een voltooid leven. Neem deze wens serieus en verplaats u in deze behoefte. En neem zodanige wettelijke maatregelen dat het verlangde waardige sterven waarbij hulp nodig is, op een zorgvuldige en toetsbare manier kan gebeuren. Dank u wel.

    [voiceover]    Yvonne van Baarle wordt nog steeds boos als ze denkt aan het onrecht dat mevrouw van der Kolk is aangedaan.
    [caption]    Y. van Baarle, ''uit vrije wil''
    Baarle    Wij zeggen, het is aan de oudere zelf om te beslissen of die eruit wil stappen en ook het moment wanneer. En daar is zij dus zo'n typisch voorbeeld van, dat het dus in deze samenleving niet lukt. Als je de verkeerde huisarts hebt, nou ja als de voorzieningen dus nog niet goed geregeld zijn.

    Int.    Hoogbejaarde mensen die zeggen het leven is voor mij op, hebben die recht op hulp bij die zelfdoding?
    Keizer    ja dan viel er een lange stilte.  Ik zou zeggen hoog bejaarde mensen die, met die voltooid leven problematiek, die hebben recht op hulp bij zelfdoding. Ik vind van wel. Maar als je dat gezegd hebt dan is de volgende vraag en wie gaat dat leveren. En dan, en de dokter zegt, nou deze dokter zegt in ieder geval, ja sorry, maar dat is, ja ik wil er wel over praten maar ik wil, als arts wil ik daar niet bij geroepen worden.  Waarom niet, omdat, dan word ik meegesleept in dat ultieme negatieve oordeel over het leven van iemand. He, dan moet ik, ik word medeplichtig. En bij, bij een ziekte als mensen door hun lichaam in een hoek gedreven worden, dan, dan wil ik wel. Maar als.. als ze door zeg maar door het leven in een hoek gedreven worden dan durf ik dat niet.

    Int.    Mag je een arts lastig vallen met een verzoek als dit? Een verzoek om levensbeëindiging?
    Baarle    Ja natuurlijk. tuurlijk.
    [caption]    Y. van Baarle, ''uit vrije wil''
    Baarle    Ik vind dat dat in het artsenvak thuishoort. Dan moet je dat beroep niet kiezen als je , als je dat niet kan of als je dat niet wilt. Je hebt met geboorte en je hebt met sterven te maken. En je hebt de macht over de medicijnen, want ik kan niet aan medicijnen komen en dat kan wel stiekem maar dat doe je niet.  Dat kan niet. Hij heeft zo'n macht die arts en hij moet die macht niet misbruiken door zo sterk te weigeren.
   
    [voiceover]    ''Uit vrije wil'' pleit voor verruiming van de euthanasiewet, zodat ook mensen m et een voltooid leven door de dokter geholpen kunnen worden. Nu moeten mensen als Corry van der Kolk het nog zelf doen.
    Keizer    Bij mevrouw van der Kolk kun je zeggen dat haar timing was perfect. He, want ze was geestelijk nog helemaal aan boord. En, en heeft op dat moment de moed gehad om te zeggen nou ik wil niet meer verder. Ze had ook kunnen wachten tot het te laat was en ze, en ze het geestelijk niet meer gered zou hebben. nee nee, dat is een, dat heeft ze perfect gedaan.

32.50    [caption]    Zomer 2011
    vdKolk    Kijk ik ben dan ook nog wel zo dat ik kijk, of t sjaaltje bij de jurk hoort en zo. Dat heb ik dan ook nog wel
    Grimbergen    ja. Toch nog decorum heet dat he?
    vdKolk    ja precies. Ja. Maar ik ben, ja ik ben zo benieuwd, ja niet, ik ben er niet benieuwd naar want ik wil het voor zijn, dat ik m'n decorum kwijt raak.
    Grimbergen    dat heeft u nu nog wel.
    vdKolk    ja, ja nou ja goed. Maar je moet ook voor, voordat je de feiten hebt moet je, moet je de daad stellen of in ieder geval zo he, vind ik.

33.28        [aftiteling]