19-10-2008
De Inspectie voor de Volksgezondheid heeft invallen gedaan bij de farmaceutische bedrijven GlaxoSmithKline (GSK) in Zeist en Sanofi Pasteur MSD in Hoofddorp. ZEMBLA onthult in de uitzending 'Het omstreden kankervaccin' van zondag dat de Gezondheidsraad is beinvloed door farmaceutische bedrijven. De Inspectie heeft de invallen gedaan omdat ze vermoedt dat de bedrijven de Geneesmiddelenwet hebben overtreden bij de marketing van hun vaccins voor baarmoederhalskanker.
Uit 'Het omstreden kankervaccin' blijkt dat de adviescommissie van de Gezondheidsraad, die minister Klink van Volksgezondheid heeft geadviseerd om het vaccin tegen baarmoederhalskanker op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma, voor een deel bestond uit leden die een binding hebben met de farmaceutische industrie.
Daarom zijn enkele van deze leden later in het eindrapport opgenomen als adviseur. Zo konden zij tijdens de vergaderingen van de commissie wel meepraten, maar hadden ze bij het geven van het advies officieel geen stemrecht. Dat blijkt uit vergaderstukken van de Gezondheidsraad, waarover ZEMBLA beschikt. Deze documenten zijn te zien in de aflevering ‘Het omstreden kankervaccin’, dat zondag 19 oktober om 22.10 uur wordt uitgezonden bij de VARA/NPS op Nederland 2. Na de uitzending zijn deze documenten ook op deze site te vinden.
Schijn wegnemen
Eén van de adviseurs uit het eindrapport is prof. C. Meijer. Hij zit in de speakerscorner van farmaceutisch bedrijf GlaxoSmithKline (GSK) en heeft van het bedrijf € 250.000,- gekregen voor onderzoek. Meijer was lid van de commissie en werd op het eind adviseur genoemd. Hij verklaart over zijn statuswijziging: "Stel dat ik lid was gebleven, dan hadden de mensen gezegd: zie je nou wel…. En om die schijn weg te nemen, heb ik er niets op tegen dat ik adviseur ben… Maar in de praktijk verandert er niets."
Een andere adviseur, dr. W. Quint, heeft een bedrijf dat onderzoek verricht voor verschillende farmaceutische bedrijven, waaronder GSK. Hij verklaart: "Om alle schijn van belangenverstrengeling te vermijden, hebben we besloten dat ik adviseur werd. Ik vond zelf dat ik gewoon lid had kunnen blijven."
De voorzitter van de commissie, prof. J. van der Noordaa, zegt dat hij op de hoogte is van de banden tussen commissieleden en de industrie: "Ik ken die mensen allemaal als integere wetenschappers. Al die mensen die daar zaten, hadden niet de geringste partijdigheid."
Concurrentie
De afgelopen maanden hebben twee farmaceutische bedrijven een grote concurrentieslag geleverd om er voor te zorgen dat minister Klink van Volksgezondheid hun kankervaccin opneemt in het Rijksvaccinatieprogramma. Het zijn GlaxoSmithKline, dat het vaccin Cervarix op de markt brengt, en concurrent Sanofi Pasteur MSD, producent van Gardasil.
In hun campagne hebben de bedrijven niet alleen artsen, maar ook het publiek bespeeld. Een consultant die drie jaar bij GlaxoSmithKline heeft gewerkt, vertelt in ZEMBLA dat het haar opdracht was om ervoor te zorgen dat de media uitgebreid over de ziekte baarmoederhalskanker zouden berichten: "Ik zocht mensen die baarmoederhalskanker hebben gehad om ze door de bladen te laten interviewen. Soms liet ik iemand met baarmoederhalskanker zelf naar de Viva of de Margriet bellen. Ik vertelde niemand dat ik voor GSK werkte."
Petitie
Ze opende ook een website over baarmoederhalskanker, waarop later een petitie werd geplaatst die voor minister Klink bestemd is. Hem wordt gevraagd haast te maken met de invoering van het vaccin. Bijna tweehonderdduizend mensen tekenen de petitie.
Het is één van de websites die - zonder dat het voor de bezoekers duidelijk is - wordt samengesteld door de industrie. De consultant daarover: "Het is in Nederland verboden om reclame te maken voor receptgeneesmiddelen, dus de farmaceutische industrie maakt vooral reclame voor de ziekte, mensen bang maken. En vaak wordt het probleem nog groter gemaakt dan het is."
In beslag
Bij de inval heeft de Inspectie interne documenten in beslag genomen, zoals e-mailwisselingen met artsen, voorlichtingsmateriaal, marketingplannen, overeenkomsten met artsen en wetenschappers en instructies aan artsenbezoekers.
De Inspectie vermoedt dat er sprake is van verboden gunstverlening aan artsen en wetenschappers. Ook zijn de reclameregels mogelijk overtreden, aangezien het in Nederland verboden is om reclame te maken voor middelen die alleen op recept verkrijgbaar zijn.
Kamerdebat
SP-leider Agnes Kant wil een Kamerdebat naar aanleiding van het nieuws van ZEMBLA. Ze liet zaterdag na de invallen bij de farmaceuten weten met de Kamer praten over de beïnvloeding en agressieve marketing van de farmaceutische industrie.
"Een beslissing voor de invoering van een vaccinatie moet objectief en onafhankelijk gemaakt worden," aldus Kant. "Marketing, lobby, en financiële banden van adviseurs met de industrie, moeten daarbij uitgesloten worden."
ZEMBLA ‘Het omstreden kankervaccin’: zondag 19 oktober om 22.10 uur op Nederland 2.
