Zembla woensdag om 21:20 uur op NPO 2

  • Seks op recept

    Dossier: Gezondheid

  • seks-op-recept

    Voor mannen met seksproblemen is er sinds 1998 Viagra. Fijn voor die mannen, maar ook voor de farmaceutische industrie. Die verdient jaarlijks miljarden aan medicijnen tegen erectiestoornissen. Het is big business. Daarom proberen fabrikanten van geneesmiddelen al jaren een lustopwekker te ontwikkelen voor vrouwen die geen zin hebben in seks. FSIAD, female sexual interest/arousal disorder, heet die aandoening in de psychiatrie. Er is van alles geprobeerd: pillen, pleisters, neussprays en gels, maar geen enkel middel is nog door de geneesmiddelen-keuring heen gekomen.

    Ook in ons land is er veel aandacht voor een lustpil voor vrouwen. Adriaan Tuiten uit Almere ontwikkelt met zijn bedrijf Emotional Brain pillen waardoor vrouwen meer zin krijgen. Hij heeft recent toestemming gekregen van de autoriteiten om zijn pillen op duizenden vrouwen te testen.

    Zembla onderzoekt hoe de farmaceutische industrie probeert een sekspil voor vrouwen in de schappen te krijgen.

    '43% van de vrouwen heeft seksuele stoornis'
    Volgens farmaceutische bedrijven zou bijna de helft van de vrouwen aan een of andere seksuele stoornis lijden. Rond de introductie van Viagra verschijnt hierover in een belangrijk wetenschappelijk tijdschrift, de JAMA, een artikel waarin onderzocht wordt hoeveel vrouwen een seksuele stoornis hebben. Vrouwen krijgen 7 vragen voorgelegd waarop ze alleen ja of nee mogen antwoorden. Op grond van één keer ja antwoorden is de conclusie van het artikel dat 43 % van de vrouwen lijdt aan een seksuele stoornis, oftewel een psychiatrische aandoening.

    Banden met industrie
    Later blijkt dat twee van de auteurs van het artikel financiële banden hebben met Pfizer, de producent van Viagra. Het tijdschrift moet een correctie plaatsen, want dit was niet vermeld. Hoewel het onderzoek niet door iedereen serieus wordt genomen, duikt de 43 % steeds weer op. Ook op de site van het Nederlandse bedrijf Emotional Brain van Adriaan Tuiten.

    Maar onderzoeken met hoge percentages zijn meestal afkomstig van de farmaceutische industrie of van wetenschappers die hier banden mee hebben. Onafhankelijke onderzoekers komen uit op een veel lager aantal vrouwen.
     

    Kritiek
    Over de werkzaamheid van zijn pillen heeft Tuiten meegeschreven aan 3 artikelen die zijn gepubliceerd in het Journal of Sexual Medicine. Ellen Laan heeft daarop samen met huisarts en seksuoloog Peter Leusink een kritische reactie geschreven. Ze vragen zich af of de artikelen aantonen dat de pillen van Tuiten werken. 'Onze belangrijkste bezwaren zijn dat statistische analyses niet volgens regels zijn uitgevoerd, waardoor we niet goed weten of er wel een effect is ten opzichte van placebo van die 2 pillen.' Adriaan Tuiten is niet onder de indruk van de kritiek:  'Die criticasters, ik kan er niet minder van maken, die hadden er NIETS van begrepen. Niets.'

    Naar een medische seksuologie op maat: Waar is het bewijs?
    Peter Leusink, Joan Boeke, Ellen Laan. Ingezonden brief in het Tijdschrift voor Seksuologie. Kritische beschouwing van de drie artikelen (allen onder de titel “Naar een medische seksuologie op maat”) roept veel vragen op over de validiteit van zowel de theoretische claims als van de bevindingen. De volgende onderwerpen komen aan de orde: de statistische analyse, de klinische betekenis van de bevindingen, de wijze van placebocontrole en de belangenverstrengeling.

    (NB: onderstaande stukken zijn in het Engels en hiervan zijn alleen de samenvattingen beschikbaar)

    Toward Personalized Sexual Medicine (Part 1): Integrating the “Dual Control Model” into Differential Drug Treatments for Hypoactive Sexual Desire Disorder and Female Sexual Arousal Disorder 

    Toward Personalized Sexual Medicine (Part 2): Testosterone Combined with a PDE5 Inhibitor Increases Sexual Satisfaction in Women with HSDD and FSAD, and a Low Sensitive System for Sexual Cues. 

    Toward Personalized Sexual Medicine (Part 3): Testosterone Combined with a Serotonin1A Receptor Agonist Increases Sexual Satisfaction in Women with HSDD and FSAD, and Dysfunctional Activation of Sexual Inhibitory Mechanisms  

    De kritiek van Peter Leusink en Ellen Laan:

    Toward Personalized Sexual Medicine: Where is the Evidence?

    en daar weer het antwoord op van Tuiten:

    Response to “Toward Personalized Sexual Medicine: Where is the Evidence?”


    De website van het bedrijf van A. Tuiten: Emotional Brain

    Een Amerikaanse website pro lustpil

    Een Amerikaanse website anti lustpil

    ZEMBLA heeft bij de universiteit vragen gesteld over de onafhankelijkheid van de promotoren en de beoordelingscommissie van de promotie 'Sex, Drugs & Dual Control'  Deze promotie gaat over geneesmiddelen voor vrouwen met seksuele problemen.

    De Reactie van de Universiteit Utrecht op de vragen van ZEMBLA:

    'De Universiteit Utrecht heeft vooralsnog geen reden om te twijfelen aan de wetenschappelijke kwaliteit van het proefschrift: elk van de zeven artikelen waaruit de thesis bestaat is nauwkeurig gescreend door onafhankelijke experts van het tijdschrift waarin het is gepubliceerd. Op grond van nadere informatie is de Universiteit Utrecht wel van oordeel dat de samenstelling van de beoordelingscommissie niet aan alle eisen voldeed: de combinatie van nevenfuncties van enkele leden met het lidmaatschap van de beoordelingscommissie acht de Universiteit Utrecht ongewenst omdat hier een schijn van belangenverstrengeling niet voldoende vermeden wordt. Daarom heeft de Universiteit Utrecht besloten de promotie uit te stellen en het oordeel van een nieuwe beoordelingscommissie af te wachten.'