Zembla woensdag om 21:15 uur op NPO 2

  • Zorgwekkende stoffen

    Dossier: Volksgezondheid

  • zorgwekkende-stoffen
    De ontwikkeling van een baby kan negatief beïnvloed worden door zogeheten hormoonverstorende stoffen. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat deze chemicaliën het hormoonsysteem van de baby in de war kunnen brengen wat tot blijvende gezondheidsschade kan leiden. Zwangere vrouwen staan dagelijks bloot aan deze chemische stoffen. Ze zitten o.a. in onze voeding, in plastic, in verzorgings- en schoonmaakproducten. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie vormen hormoonverstorende stoffen een bedreiging voor de volksgezondheid en het milieu.

    ZEMBLA reist af naar Denemarken. Daar geeft de overheid via publiekscampagnes voorlichting aan zwangere vrouwen hoe ze deze stoffen zo veel mogelijk kunnen vermijden. Deense politici hebben hormoonverstorende stoffen al jaren hoog op de agenda staan. Om de volksgezondheid te beschermen weert de Deense overheid stoffen uit consumentenproducten. Ook andere Europese landen als Zweden, Frankrijk en België nemen maatregelen.

    ZEMBLA onderzoekt: Wat doet de Nederlandse overheid om ons te wijzen op de gezondheidsrisico’s van deze zeer zorgwekkende stoffen?

    ZEMBLA - 'Zorgwekkende stoffen' 19 december om 21.10 uur bij de VARA op Nederland 2
    Terugblik bijeenkomst hormoonverstorende stoffen

    28.08.2014
    Op 11 juni 2014 organiseerde Wemos voor Kamerleden en pers een bijeenkomst over hormoonverstorende stoffen (EDC’s: endocrine disrupting chemicals). Hormoon-gerelateerde aandoeningen nemen overal ter wereld toe en uit diverse wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat hormoonverstorende stoffen hier een rol in spelen. Inmiddels hebben verschillende landen, waaronder België, Frankrijk en Denemarken, stappen gezet om bepaalde stoffen waarvan bekend is dat deze schadelijke gevolgen kunnen hebben, te weren. Nederland loopt hierin achter.

    Wemos heeft de bijeenkomst aangegrepen om met beleidsmakers, journalisten en Kamerleden in gesprek te gaan over de risico’s van en benodigde maatregelen ten aanzien van hormoonverstorende stoffen. Dit gebeurde aan de hand van presentaties van vijf sprekers waarbij de volgende vier onderwerpen ter sprake kwamen:

    1. Wetenschappelijk onderzoek over de gevolgen van hormoonverstorende stoffen
    2. Risico’s voor voortplanting, baby’s, kinderen en obesitasproblematiek
    3. EU-beleid t.a.v. hormoon-verstorende stoffen
    4. Maatregelen die andere landen hebben getroffen

    Zie de website van Wemos:  Terugblik bijeenkomst hormoonverstorende stoffen


    Gezondheidsraad: Risico’s van prenatale blootstelling aan stoffen
    Epigenetica en prenatale blootstelling: voortschrijdende inzichten

    Epigenetische processen spelen een cruciale rol
    Lange tijd nam men aan dat overerfelijke eigenschappen alleen kunnen worden veranderd door mutaties in het DNA. Er komen echter steeds meer aanwijzingen dat ook overerfelijke veranderingen in genfuncties kunnen optreden zonder wijzigingen in de sequentie van het DNA: zogeheten epigenetische veranderingen. Tijdens de zwangerschap en de eerste levensjaren spelen epigenetische processen een cruciale rol. Ze kunnen bijvoorbeeld de hersenontwikkeling of de kans op ziekten zoals kanker op latere leeftijd beïnvloeden. Uit onderzoek naar stamceldifferentiatie komt steeds duidelijker naar voren hoe belangrijk epigenetische processen zijn voor onder andere de vorming van organen in de prenatale fase.

    Pre- en postnatale levensfase is  kritieke periode
    Toxicologisch onderzoek heeft inmiddels laten zien dat veranderingen in epigenetische processen beïnvloed kunnen worden door hormoonverstorende stoffen, zoals bisfenol A (BPA), persistente chloorkoolwaterstoffen, zware metalen en bestrijdingsmiddelen. De pre- en postnatale levensfase is daarbij volgens de commissie een kritieke periode, met een mogelijk verhoogde kans op schadelijke gezondheidseffecten later in het leven. Moeilijkheid is wel dat dergelijke effecten zich slechts met zeer omvangrijk epidemiologisch onderzoek rechtstreeks laten aantonen.

    De commissie beveelt aan om de ontwikkelingen op het gebied van epigenetica en de rol daarbij van stoffen uit de leefomgeving de komende jaren nauwlettend te volgen. Dit zal nieuwe inzicht en kunnen bieden in de risico’s van prenatale blootstelling aan stoffen. Risico’s van prenatale blootstelling aan stoffen (pdf)


    'Expecting a baby, advice about chemicals and pragmacy:' (pdf) De Deense folder waarin voorlichting wordt gegeven over hormoonverstorende stoffen en zwangerschap.

    De Nederlandse vertaling (pdf) van de Deense folder 'Expecting a baby'.





    65.000 reasons for better chemicals
    Deze folder geeft een overzicht hoe je jonge kinderen kunt helpen beschermen. De richtlijnen zijn gebaseerd op een uitgebreide analyse van een typische dag in het leven van een typisch twee-jaar-oud kind. De Danish Environmental Protection Agency heeft onderzocht aan welke hormoonverstorende stoffen twee-jarigen worden blootgesteld tijdens een periode van 24 uur en of deze een risico inhouden.

    Chemical Exposures During Pregnancy: Dealing with Potential, but Unproven, Risks to Child Health. (Scientific Impact Paper No. 37) (pdf)
    Een voorbeeld van Engelse voorlichting voor gynaecologen over hormoonverstorende stoffen en zwangerschap. 'Ondanks onzekerheid over de effecten van chemicaliën, dienen moeders bewust te worden gemaakt van de van blootstelling, de mogelijke risico's voor de foetus / baby en de belangrijke rol die de moeder kan spelen bij het minimaliseren van blootstelling van haar baby.'


    State of the Science of Endocrine Disrupting Chemicals 2012 (WHO)
    Endocrine Disrupting Chemicals have the capacity to interfere with tissue and organ development and function, and therefore they may alter susceptibility to different types of diseases throughout life. This is a global threat that needs to be resolved.

    Factsheet Bisfenol
    Op 16 december j.l. publiceerde het RIVM de factsheet Bisfenol A. Deze stof heeft mogelijk effecten op bijvoorbeeld de voortplanting en ontwikkeling, de stofwisseling en het immuunsysteem. Deze effecten zouden al kunnen optreden als je hele kleine hoeveelheden BPA binnen krijgt. BPA wordt gebruikt in verschillende soorten plastics.

    Een veilig nest
    Een Veilig Nest
    (url) geeft (aankomende) jonge ouders tips, voorlichting en advies over hoe zij een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving voor hun kind kunnen creëren.