Wie is de mol?

Colofon

Samenstelling en regie: Sander Rietveld
Research: Norbert Reintjens
Eindredactie: Manon Blaas

Gasten
 

K. Colijn

Defensiespecialist
 
 
 

S. Diekstra

Advocaat, gespecialiseerd in militair recht
 
 
 

H van den Heuvel

 Hoogleraar beleidswetenschap VU / fraudespecialist

 
 
 

C. Jansen

Hoogleraar privaatrecht VU
 
 
 

S. Miedema

ICT ondernemer / oud medewerker Logica, Ordina

 
 
 

R. Veldwijk

ICT ondernemer

 

Transcriptie

00.04

[leader]

 

 

Voiceover

Het is onzichtbaar en ongrijpbaar, maar van cruciaal belang. De software van de overheid. De belastingdienst, het openbaar ministerie, defensie, ze betalen vele miljoenen voor hun computersystemen. Zonder die systemen staat het leger machteloos, worden zorgtoeslagen niet betaald en raken strafdossiers kwijt.

 

Voiceover

Steeds vaker blijkt die kostbare software echter slecht te werken en veel te duur te zijn.

 

Man

Ik zou geen enkel groot, geslaagd software project kunnen bedenken als ik eerlijk ben. Alles is mislukt of uitgelopen of tot een wanproduct geleid.

 

Voiceover

Al in 2007 concludeert de Rekenkamer dat de overheid te weinig verstand heeft van ICT. Dat leidt tot veel mislukte projecten. Maar de situatie is veel ernstiger. Dat blijkt uit vertrouwelijke bedrijfsinformatie van een grote ICT leverancier. Informatie die Zembla via een klokkenluider krijgt toegespeeld. Daarin zien we wat zich afspeelt in de coulissen van de overheid, waar commerciële ICT bedrijven dubieuze banden aangaan met ambtenaren, waar mollen jacht maken op geheime informatie. Informatie die nodig is om aanbestedingen te winnen en voor winnen gaan ICT bedrijven tot het uiterste zeggen insiders.

01.42

Man

Dat is heel erg in het nadeel van de overheid. Want de overheid betaalt uiteindelijk de rekening.

 

Voiceover

Zembla onderzoekt de mores van de ICT bedrijven.

 

[caption]

Wie is de mol?

02.05

Voiceover

Het is de herfst van 2012 als Zembla benaderd wordt door een klokkenluider. Het is iemand die in deze uitzending niet te zien zal zijn en wiens identiteit we niet bekendmaken. Deze persoon zegt brisante informatie in handen te hebben over de banden tussen ICT bedrijven en de overheid. De klokkenluier overhandigt een USB stick. De stick blijkt vol te staan met informatie van een beursgenoteerd ICT bedrijf, Ordina.  Ordina, met een hoofdkantoor langs de snelweg in Nieuwegein, is een van de grootste ICT bedrijven van Nederland. Het bestaat ruim 40 jaar, heeft 2900 medewerkers en een jaaromzet van zo’n 400 miljoen euro.  Op de USB stick vinden we zo’n 100.000 e-mails, adresbestanden en vertrouwelijke bedrijfsplannen. Het grootste deel ervan geschreven tussen 2005 en 2010. We hebben de authenticiteit van de informatie grondig onderzocht en een speciale database gecreëerd om de tienduizenden mails te kunnen doorzoeken.

03.19

 

Zo kunnen we precies zien voor welke overheidsinstanties Ordina opdrachten uitvoert. En de bedragen die het bedrijf daarmee verdient. Maar we zien ook de methodes die Ordina gebruikt om de opdrachten binnen te halen.  Methodes die t bedrijf waarschijnlijk liever verborgen had gehouden.

 

vdHeuvel

Dit kan het daglicht niet verdragen, dat is haarscherp, dat is zonneklaar.

 

Voiceover

Om het materiaal op de USB stick goed te kunnen beoordelen gaan we te rade bij professor Hans van den Heuvel. Hij is een landelijk bekende onderzoeker van omkoping en fraudezaken. Van den Heuvel doet in 2012 onderzoek naar de bestuurscultuur rond de Noord Hollandse gedeputeerde Ton Hooijmaijers.  Die wordt wegens corruptie tot 3 jaar cel veroordeeld.

 

[caption]

nieuwslezer

NOS journaal, 18 november 2013

‘Volgens het OM is Hooijmaijers voor bijna 300.000 euro omgekocht. Om dat te verdoezelen heeft hij het geld weggesluisd.’

 

Voiceover

Van den Heuvel verdiept zich op ons verzoek in de e-mails van Ordina.

 

[caption]

vdHeuvel

H. van den Heuvel, hoogleraar beleidswetenschappen

U hebt niet een speld in een hooiberg gevonden maar ik denk dat dit een systeem van werken is, een modus operandi van dit soort organisaties.

04.33

Voiceover

Veel van de informatie op de USB stick gaat over aanbestedingen, waaraan Ordina meedoet om overheidsopdrachten binnen te halen. Aanbestedingen zijn ingewikkelde materie. Daarom schakelen we ook de hulp in van hoogleraar privaatrecht Chris Jansen.

 

[caption]

Jansen

C. Jansen, hoogleraar privaatrecht VU

Van aanbesteding is sprake als bijvoorbeeld de overheid aan meerdere marktpartijen tegelijkertijd vraagt: wat kost het bij jullie om mij bepaalde diensten of producten te leveren? En waarbij die partijen rechtstreeks met elkaar in competitie moeten treden en met een zo laag mogelijke en zo goed mogelijke offerte moeten komen om als winnaar uit de bus te komen. En het is een procedure waarbij de overheid zo transparant mogelijk moet zijn naar alle ondernemingen die aan die procedure meedoen zodat iedereen kan controleren dat dat een fair en eerlijk en transparant proces is geweest.

 

Voiceover

Maar die transparantie is soms ver te zoeken. Dat blijkt als Zembla in 2001 de bouwfraude onthult. Bouwbedrijven en corrupte ambtenaren, zo blijkt, sjoemelen op grote schaal met aanbestedingen.

 

[caption]

Int.

Zembla, 9 november 2001U zegt er worden hoge ambtenaren bij Rijkswaterstaat omgekocht door de bouwbedrijven.

- ja

Kent u die ambtenaren?

- ja.

Bij naam en toenaam?

- ja.

Wilt u ze noemen?

- nee.

05.48

Voiceover

Chris Jansen deed uitvoerig wetenschappelijk onderzoek naar de bouwfraude. Hij ziet parallellen met dei informatie uit de e-mails van Ordina.

 

[caption]

Jansen

C. Jansen, hoogleraar privaatrecht VU

De vergelijking met het in 2001 door jullie aan het licht gebrachte bouwkartel ligt natuurlijk voor het grijpen, die vergelijking. Dat er in feite een aantal bedrijven binnen de sector afspraken met elkaar maken. Al dan niet met medeweten van de overheid, om tot de verdeling van opdrachten over te gaan.

 

Voiceover

In ons onderzoek naar de Ordina documenten moeten we ons beperken. Het blijkt simpelweg ondoenlijk om alle aanwijzingen voor integriteitsschendingen grondig na te trekken. Daarom kiezen we ervoor om vier zaken uit de doeken te doen. Onze zoektocht brengt ons eerst naar Uruzgan. Sommige e-mails zijn in 2009 verstuurd vanaf Kamp Holland in Tarin Kowt, door een majoor die werkt voor de inlichtingendienst van de Landmacht.

 

Stem

‘Dit mailtje bevat militair en commercieel vertrouwelijke informatie. Ik zie mogelijkheden voor Ordina.’

 

vdHeuvel

In strijd met zijn geheimhoudingsplicht. Ik zou dit hoog opvatten als ik in de Defensietop zou zitten.

 

Voiceover

Daarna laten we zien dat ICT-ers door Ordina op strategische posities bij het Ministerie van Justitie worden neergezet. Ze moeten geheime informatie bemachtigen en doorspelen aan hun thuisbasis.

07.24

Stem

Je hebt een voorsprong en daar maak je gebruik van, toch?

 

Int.

Eigenlijk ben jij een mol van Ordina binnen de IND>

 

Stem

Ja, als je het zo wilt zien, dan zie je ’t zo.

 

Voiceover

En we vinden aanwijzingen dat Ordina bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst aanbestedingsregels probeert te ontduiken om zo een opdracht binnen te halen. Er wordt gesproken over een:

 

Stem

‘secret operation met betrekking tot een IND aanbesteding.’

 

[caption]

Jansen

C. Jansen, hoogleraar privaatrecht VU

Dat betekent dat deze aanbesteding onrechtmatig verlopen is en dat eigenlijk dat contract niet aan Ordina gegund had mogen worden.

 

Voiceover

We eindigen ons onderzoek in Rotterdam. Een gemeente waar Ordina nauwe banden onderhoudt met een belangrijke ambtenaar op de inkoopafdeling van het stadhuis. Die zegt:

 

Stem

‘Ik zal zeker aan je denken als je maar weet dat je later ook aan mij moet denken.’

 

Jansen

Dat lijkt me wel een onderzoek waard om te kijken van, is hier mogelijk sprake geweest van corruptie?

08.30

[caption]

Dossier 01 – Uruzgan

 

Voiceover

Het is 2009. Nederlandse militairen vechten in Afghanistan  tegen de Taliban.  Op de legerbasis in Tarin Kowt, Uruzgan, wordt informatie over de vijand verzameld en verwerkt door een speciale eenheid,G2. Defensiespecialist Ko Colijn legt uit wat G2 is.

 

[caption]

Colijn

K. Colijn, defensiespecialist

G2 is de inlichtingentak van in dit geval zo’n bataljon, wat uitgezonden wordt. Wordt ook wel een beetje de sectie ‘stiekem’ genoemd. Je moet weten waar de dreiging zit, je moet weten waar de risico’s zitten, je moet weten welke bewegingen er zijn. Ehm… en dat allemaal ter vergroting van de veiligheid van de mannen die echt het veld in gaan.

 

[caption]

Voiceover

Reconstructie

Een van de officieren van de inlichtingendienst G2 is majoor B. Hij is als informatiemanager verantwoordelijk voor de computersystemen van de inlichtingendienst. Hij zit op een cruciale plek binnen G2. En heeft toegang tot beveiligde militaire informatie. In nieuwsbrieven naar het thuisfront doet B. verslag van zijn belevenissen.

 

Stem

‘We hebben een prachtig uitzicht over Tarin Kowt. De temperatuur is wat draaglijker geworden.’

 

Voiceover

B. lijkt het in zijn e-mails niet zo nauw te nemen met de geheimhoudingsregels van Defensie. Zo schrijft hij dat hij heeft overlegd met de Amerikaanse Special Forces over inlichtingenzaken. En als 2 collega’s sneuvelen laat B. via zijn privé mail weten om wie het gaat.

 

Colijn

Er worden namen genoemd van mensen die gesneuveld zijn, dat vind ik niet kies.

 

Voiceover

B. is loslippig en overschrijdt daarbij grenzen. Wie is deze officier? B. is geen gewone militair. Hij werkt voor een speciaal bataljon dat bestaat uit reserve officieren. Die hebben naast hun werk voor Defensie een gewone baan in de burgermaatschappij. B. is in het echte leven consultant bij Ordina. Omdat Defensie in Uruzgan nog een ICT-er nodig heeft wordt B. gevraagd om bij G2 informatiemanager te worden.

10.59

Int.

Zijn er geen gewone militairen die dat werk kunnen doen?

 

[caption]

Colijn

K. Colijn, defensiespecialist

Ik zou hopen van wel want ik denk dat het een niet zo gezonde situatie is dat je en militair bent bij de inlichtingendiensten en te maken hebt met dit soort systemen en tegelijkertijd eh belangen zou kunnen hebben bij de industrie die dit levert.

 

Int.

Zou u zo iemand bij een inlichtingendienst laten werken?

 

vdHeuvel

Ik zou wel drie keer nadenken.

 

Voiceover

De mails van B. vinden we ook op de USB stick die we van de klokkenluider hebben gekregen. Die mails  stuurt B. namelijk ook aan zijn collega’s bij Ordina. Maar het blijft niet bij nieuwsbrieven. Op 5 september 2009 schrijft hij dit aan zijn commercieel directeur bij Ordina:

 

Stem

‘ik stuur dit mailtje even apart aan jullie omdat dit mailtje militair en commercieel vertrouwelijke informatie bevat.’

 

[caption]

Voiceover

Reconstructie

In de mail doet B. uit de doeken welke ICT systemen Defensie gebruikt om inlichtingen te verwerken. Die systemen beschrijft hij als ‘bagger’. Hij schrijft ook dat de beveiliging van de informatie sterk te wensen overlaat. B. ziet kansen voor Ordina.

 

Stem

‘Ik zie daarin ook mogelijkheden voor Ordina. Zien jullie het zitten om dit mee op te pakken?’

 

[caption]

Colijn

K. Colijn, defensiespecialist

Het betreft hier informatie over het functioneren van het inlichtingensysteem daar ter plaatse. Dat is vitaal voor de veiligheid van de mannen die daar het veld in gaan. Veiligheid van Camp Holland.

 

Voiceover

Het lekken door majoor B. kan de veiligheid van de militairen in gevaar brengen.

 

Colijn

En het is commercieel gevoelig en dan dupeer je de organisatie want dat betekent dat Ordina zijn voordeel kan doen met die informatie en offertes kan uitbrengen die niet concurrerend zijn.

 

Int.

En dan betaalt Defensie wellicht te veel bedoelt u.

 

Colijn

Daar komt het uiteindelijk op neer. Ja.

 

[caption]

vdHeuvel

H. van den Heuvel, hoogleraar beleidswetenschap VU

Ze zijn al geïnformeerd. Ze weten van de hoed en de rand, ze kunnen daar heel doelgericht op inspelen. Maar het is gewoon misbruik van het ambt en dat is, valt onder het militair tuchtrecht he.

13.19

Voiceover

Advocaat Sebas Diekstra is gespecialiseerd in militair recht. Ook aan hem leggen we de e-mails van B. voor.

 

 

[caption]

Diekstra

S. Diekstra, advocaat

Er wordt gesproken over operationele situaties, operationele gegevens in missiegebied. Die dus de dienst en de staat schade kunnen toebrengen. Daardoor kan ik me wel voorstellen dat het Openbaar Ministerie en dus een rechter zullen concluderen dat gelet op het gevaar voor de staat en de militairen in het veld, dat dit als mogelijk gerubriceerd staatsgeheime informatie wordt aangemerkt.

 

Diekstra

Het uitgangspunt is, staatsgeheimen behoren bij de staat. Op het moment dat die gedeeld worden met derden, commerciële partijen, is het voor de overheid niet meer te zien waar die uiteindelijk zullen belanden.

 

Voiceover

We nemen contact op met majoor B., die nog steeds bij Ordina werkt. Hij meldt ons:

 

Stem

‘Ik heb dat in overleg gedaan met mijn toenmalig commandant van de G2. Dit is niet iets wat in de media thuishoort. Hier ga ik gigantische problemen mee krijgen.’

 

Voiceover

Majoor B. stelt dus dat hij rugdekking had van zijn commandant.

 

[caption]

Colijn

K. Colijn, Defensiespecialist

Ik weet niet wat deze majoor precies aan de overste heeft voorgelegd, maar als hij zegt van ik ga nu eens even aan mijn bedrijf vertellen waar de achillespezen van ons ICT systeem zitten en ik ga zeggen dat er een opportunity ligt voor mijn bedrijf dan kan ik me niet voorstellen dat de overste heeft gezegd van ga je gang maar.

 

Voiceover

Ordina wil niet voor onze camera reageren maar laat Zembla wel weten:

 

Stem

‘De desbetreffende communicatie was vooraf afgestemd met vertegenwoordigers van het Ministerie van Defensie.’

 

Voiceover

Op dit moment werken twee Ordina medewerkers aan het inlichtingensysteem van G2. Na inzage in de e-mails doet het Ministerie van Defensie aangifte bij de marechaussee en het OM tegen majoor B. Hij zou zijn geheimhouding hebben geschonden. Afgelopen zondag stuurt minister Hennis Plasschaert een brief naar de Tweede Kamer waarin ze naar aanleiding van de onthulling van Zembla een onderzoek aankondigt.  

15.39

[caption]

Stem

Bron: Ministerie van Defensie

‘Zodra over de feiten van de zaak meer duidelijkheid bestaat, wil ik bekijken welke algemene lessen Defensie kan trekken.’

 

Voiceover

Majoor B. lek vertrouwelijke informatie naar Ordina. Om precies te zijn naar commercieel directeur Van L. Van L. is een spin in het web, zo blijkt uit de e-mails op onze USB stick. Hij heeft overal informanten. Mollen. Onder meer bij Justitie. Van L. schrijft in zijn e-mails vaak over geheime operaties om aanbestedingen te winnen.

 

[caption]

vdHeuvel

H. van den Heuvel, hoogleraar beleidswetenschap VU

Dit zet helemaal een verkeerde toon in de organisatie, van bovenaf he, de toon uit de top is hier, ja ik zou bijna willen zeggen verrot. Dit is verre van ethisch leiderschap. En de organisatie heeft dit in de gaten. Dit verbreidt zich, dit soort gedrag. Je kunt wheelen en dealen en de kluit bedonderen als je maar orders binnenhaalt.

 

Voiceover

Van L. vertrekt in 2010 naar een ander bedrijf. We zoeken meerdere keren contact met hem maar hij wil niet inhoudelijk op onze vragen reageren.

 

[caption]

Stem

Bron: Commercieel directeur Van L.

‘Ik mag daar helemaal geen mededelingen over doen omdat daar natuurlijk geheimhouding op zit. Het betreft vertrouwelijke informatie.’

17.08

Voiceover

We vragen ons af of Ordina een uitzondering is of dat de zaken die we op de USB stick vinden in de hele ICT branche voorkomen. De sector ligt inmiddels onder het vergrootglas van een speciale Tweede Kamer commissie. Die commissie doet een eigen onderzoek naar software projecten voor de overheid.  Projecten die veel te duur uitvallen of faliekant mislukken. Tientallen ambtenaren en consultants van grote bedrijven worden door de kamer gehoord.

 

Fragment

Stem

 

‘Ik heropen de vergadering van de tijdelijke parlementaire onderzoekscommissie ICT. Van harte welkom de heer Veldwijk.’

 

Voiceover

Ook René Veldwijk verschijnt voor de commissie. Hij heeft een eigen ICT bedrijf en doet veel zaken met de overheid.

 

[caption]

Veldwijk

R. Veldwijk, ICT ondernemer

Ik heb projecten meegemaakt, waar gewoon iedereen wist van nou ja van de portier tot de Raad van Bestuur dat er niets uit zou komen en dat het gewoon jaren doorloopt. Ehm, en dat is ja, ik denk dat dat toch typerend is voor publieke ICT.

 

Voiceover

De Tweede Kamercommissie hoort ook deze ICT ondernemer.

 

Miedema

‘Er wordt heel veel geld uitgegeven aan dingen die gewoon, waarvan iedereen weet dat ze niet goed gaan. Maar niemand wil het weten.’

 

Elias

‘Ons probleem is natuurlijk dat er niet zo heel veel mensen zijn die dingen zoals u ze vertelt ook in de openbaarheid vertellen.’

 

Miedema

‘De verspilling die ik in de afgelopen 20 jaar bij de overheid heb gezien, daarvan vind ik dat die moet stoppen.’

 

Voiceover

Swier Jan Miedema ziet als ICT manager bij Ordina en Logica jarenlang van dichtbij hoe exorbitante verdragen worden verdiend aan overheidsopdrachten.

 

[caption]

Miedema

S. Miedema, ICT ondernemer

Op het laatst moest ik allerlei dingen doen waarvan ik denk, ja dat hoort niet. Een bedrijf wat contracten tekent waarbij van tevoren duidelijk is dat ze die niet na kunnen komen. Maar op een gegeven moment bij een van mijn opdrachten toen ik op een gegeven moment zei van dit kan niet door de beugel, werd ik gewoon uit m’n functie ontheven. En dan wordt er iemand anders op die plek neergezet en die mag het dan afmaken. Dit is gewoon overal hetzelfde, echt overal.

 

Voiceover

Volgens Veldwijk en Miedema is Ordina zeker geen uitzondering. Er is iets grondig mis met de hele ICT branche.

 

[caption]

Veldwijk

R. Veldwijk, ICT ondernemer

De ICT markt in de publieke sector is echt totaal verziekt, omdat ICT zo verschrikkelijk complex is en je altijd een hocus pocus verhaal kan vertellen en de mensen de dat aanhoren hun gezond verstand uitschakelen want het gaat over moeilijke dingen. Dat al die dingen samen leiden tot dit soort wantoestanden, dus het is uitnodigend om jezelf te verrijken voor de mensen die kwaad willen.

 

[caption]

Dossier 02 – Mollen

20.05

Voiceover

Terwijl de verhoren in de Tweede Kamer doorgaan, vordert ons onderzoek naar de documenten op de USB stick. Als we de contacten van commercieel directeur Van L. nagaan valt ons op dat Ordina adviseurs op strategische posities bij de overheid neerzet. Een paar van die mollen sporen we op. Zo vinden we ook deze ICT consultant. We noemen hem Daan. Hij wil ons wel ontmoeten maar geen interview geven. We filmen hem met een verborgen camera.

 

[caption]

ICT manager

‘Daan’, ICT Manager

Daarom zit ik met een droge mond. Omdat ik erbij betrokken ben, dat is niet lekker.

 

Voiceover

Daan is ZZP-er, hij verhuurt zichzelf aan ICT bedrijven. In 2005 wordt hij door Ordina ingehuurd voor een klus bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst. We hebben een afspraak met Daan omdat we e-mails hebben gevonden die belastende informatie over hem bevatten.

 

ICT manager

Stom dat ik het gedaan heb, natuurlijk. Het is alleen maar lastig. Omdat het via de mail gegaan is.

 

Voiceover

Bij de IND ziet Daan veel vertrouwelijke informatie en heeft hij toegang tot geheime documenten. Hij heeft daarom een geheimhoudingsverklaring moeten tekenen. Daan valt onder dezelfde regels als gewone ambtenaren.

 

Int.

Als je er werkt ben je gehouden aan geheimhouding.

 

ICT manager

Ja, wat is dan geheimhouding, daar gaat het om. Iedereen tekent ‘t. Het is bijna blind.

 

Voiceover

De loyaliteit van Daan wordt al snel op de proef gesteld. De IND wil een nieuw computersysteem laten bouwen om gegevens van asielzoekers vast te leggen. Die asielzoekers gaan steeds verder om hun identiteit te verhullen. De IND wil daarom een zogenaamd biometrisch systeem aanschaffen waarin uiterlijke kenmerken worden opgenomen. En dus wordt er een vertrouwelijk plan opgesteld dat niet verspreid mag worden.

 

Int.

Wordt er wel eens gevraag om geheime stukken te lekken?

22.02

[caption]

Miedema

S. Miedema, ICT ondernemer

Natuurlijk wordt dat gevraagd. En, daar waar je geheime stukken hebt dan stuur je die gewoon via de mail op. Zogenaamd eh, want ja wat is, wat is geheim? Er staat bijna nooit op stukken, via de mail gedistribueerd, ‘geheim’. Maar dat het vertrouwelijk is of dat het not done is, als je een bepaald soort waarden en normen er op nahoudt, ja dat zal voor iedereen duidelijk zijn.

 

Voiceover

In de lunchpauze stuurt Daan het nog geheime plan voor het biometrieproject vanaf zijn werkplek bij de IND naar zijn privé adres. Als hij ’s avonds thuis komt, stuurt Daan de e-mail door naar het bedrijf dat hem betaalt, Ordina. Hij schrijft erbij:

 

Stem

‘heb je niet van mij, maar is wellicht handig’.

 

[caption]

Jansen

C. Jansen, hoogleraar privaatrecht

Wat hier gebeurtis dat er informatie vanuit de overheid naar een marktpartij geloodst wordt waar die marktpartij een voordeel aan kan ontlenen ten nadele van concurrenten. En dat is gewoon verboden aanbestedingsrechtelijk. Door te zeggen ‘je hebt het niet van mij’ realiseert ie zich donders goed dat het niet in de haak is wat ie hier aan het doen is.

 

Voiceover

Daan stuurt minstens 3 keer een vertrouwelijk stuk door naar Ordina.

 

ICT manager

‘Ik was een Ordinees, ik was ingehuurd door de IND vanuit Ordina.

 

Int.

Betekent dat, dat je dus dan ook het belang van Ordina wordt geacht te dienen?

 

ICT Manager

Ja dat geldt eigenlijk voor alle consultants natuurlijk die in dienst zijn bij een leverancier.

 

[caption]

Miedema

S. Miedema, ICT ondernemer

Zodra je in de ICT wereld binnenkomt, krijg je de opdracht om goed uit te kijken of er commerciële mogelijkheden zijn waar je ‘t bedrijf waar je voor werkt een plezier mee kan doen. Als je tegen je werkgever zegt: hoor eens even, ik heb een geheimhoudingsverklaring  getekend, dan ja, dan ben je, kun je vergeten dat je dan nog een carrière kunt maken in dat bedrijf.

 

ICT manager

Je voelt ook de druk wel.

 

Int.

Druk, waarvan?

 

ICT manager

Vanuit de organisatie.

 

Int.

Vanuit Ordina.

 

ICT manager

Ja, vanuit Ordina in dit geval. Natuurlijk proberen ze iets te vinden waarmee ze wat kunnen doen. Dat begrijp ik ook wel, daar zit een commercieel belang achter.

 

Int.

Je hebt niet idee dat dat eigenlijk toch niet kon.

 

ICT manager

Als je dat zegt, dan heeft iedereen daar last van. Alle leveranciers maken gebruik van mensen die bij  de IND zitten.

24.30

Voiceover

Daan verklaart dat hi door Ordina onder druk wordt gezet om te lekken. Maar hij zegt ook dat hij geen uitzondering is. Alle ICT consultants spelen volgens hem vertrouwelijke informatie door.

 

[caption]

Jansen

C. Jansen, hoogleraar privaatrecht VU

Dat het normaal is en dat iedereen het, omdat iedereen het doet is natuurlijk geen argument. Dat is een argument dat 10 jaar, 10, 12 jaar geleden in de bouwfraude affaire natuurlijk ook naar voren geschoven werd. Wij deden het allemaal dus het is normaal. Dat is geen argument, het hoort niet zo.

 

Voiceover

Een ander voorbeeld. Dit keer bij het Openbaar Ministerie. Daar werkt Ordina in 2006 aan een groot project om strafdossiers te digitaliseren.  Daarvoor huurt Ordina een projectmanager in, die we Geert noemen. Geert heeft toegang tot vertrouwelijke informatie van Justitie en dat blijkt voor Ordina goed uit te pakken. Geert schrijft aan Ordina directeur Van L:

 

Stem

‘voor jullie is het nu de kans om een goed contract af te sluiten. Korting geven is niet nodig. Let wel, er is geen concurrent!’

 

[caption]

vdHeuvel

H. van den Heuvel, hoogleraar beleidswetenschap VU

Tja. Dus de hoogste prijs betaalt de overheid hier he. Dat is wel duidelijk. Maar dat is ook de strekking van dit mailtje. En niks anders. Het is ook onbedekt, onverhuld. Reken maar wat je wilt, de overheid betaalt.

 

Jansen

Het risico wat hier bestaat is dat ze meer betalen dan dat wat ze betaald zouden hebben als Ordina niet over deze informatie vooraf zou hebben beschikt.

 

Voiceover

Ook Geert is nog steeds werkzaam in de ICT branche. Hij wil geen interview geven. We ontmoeten hem in een wegrestaurant en filmen met een verborgen camera. We confronteren hem met de gevonden e-mails.

 

[caption]

ICT manager

Verborgen camera – ‘Geert’ , ICT manager

Ik ben het met je eens. Die mensen zeggen: als je nu achteraf , dat is altijd zo, achteraf doe je dingen soms net niet. Dan denk ik van, ik zou ’t nu geloof ik niet weer doen.  Maar als je daar binnen zit, en dat is met elke medewerker zo, dan wil je graag continuïteit. Als je ergens dingen ziet en zegt: daar zijn ook dingen die moeten gebeuren, dat geef je door aan je bedrijf. Dat laat je toch niet aan je neus voorbij lopen?

 

Int.

Want je had een contract met Ordina.

 

ICT manager

Ja, dat in tegenwoordig gewoon standaard inkoopcontracten. Al het warme vlees dat je inhuurt, dat staat daarin.

 

Int.

Warm vlees?

 

ICT manager

Ja. Het inhuren van mensen noem ik wel eens het inhuren van warm vlees.

 

Int.

Zo wordt het genoemd.

 

ICT manager

Ja.

 

Voiceover

Het draait volgens Geert allemaal om zogenaamd ‘warm vlees’, een typische ICT term.

27.15

Int.

Wat is  ‘warm vlees’?

 

[caption]

Miedema

S. Miedema, ICT ondernemer

Nou, het maakt niet zo veel uit wat jij bent. Het maakt niet zo veel uit wat je kunt, als je daar maar zit.

 

Int.

Hoezo, waarom is dat belangrijk, als je daar maar zit?

 

Miedema

Nou dan krijg je een vergoeding per uur. Dat je daar feitelijk gezien niet zo heel veel voor hoeft te presteren, dat is allemaal eh… nou ja, all in the game zal ik maar zeggen.  Maar er wordt wel flink voor betaald.

 

Int.

En dat soort mensen dat wordt genoemd ‘warm vlees’.

 

Miedema

Ja. Er is ook feitelijk helemaal geen ondernemen meer aan, want het is alleen maar het schuiven van ‘warm vlees’.

 

Int.

Het gaat er dan om zoveel mogelijk mensen naar binnen te schuiven.

 

Miedema

Ja, zoveel mogelijk.

 

Voiceover

De commercieel directeur van Ordina, Van L., wil voorkomen dat Geert betrapt wordt op het lekken van informatie uit het Openbaar Ministerie.

 

Stem

‘Deze mail verwijderen. Ook uit je sent items. ‘

 

Jansen

Deze mails mogen dan dus niet terug gevonden worden.

 

Int.

Dus ze weten waar ze mee bezig zijn.

 

Jansen

Ze weten waar ze mee bezig zijn.

 

Voiceover

We melden onze bevindingen over de mollen van Ordina bij het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Het ministerie laat in een reactie weten:

 

[caption]

Stem

Bron: Ministerie van Veiligheid en Justitie

‘Externe medewerkers die voor de overheid werken, zijn gehouden tot geheimhouding. Wij zijn een intern integriteitsonderzoek gestart’.

28.44

Voiceover

Bij een vermoeden van strafbare feiten zal het Ministerie van Veiligheid en Justitie aangifte doen tegen de mollen. Defensie heeft inmiddels al aangifte gedaan in de zaak van majoor B., die vanuit Uruzgan informatie doorspeelt aan Ordina. Zo meteen zien we hoe Ordina in Rotterdam door en mogelijk corrupte ambtenaar wordt geholpen om aanbestedingen te winnen..

 

vdHeuvel

Je haalt de tweede bouwfraude in huis zou je kunnen zeggen.

 

Voiceover

Maar eerst duiken we in een wel heel bizarre zaak waarin we stuiten op een werknemer van Ordina die protesteert tegen fraude. En op een mol die luistert naar de codenaam ‘Voldemort’, de kwade tovenaar uit de Harry Potter boeken.

 

[caption]

Dossier 03 – Voldemort

29.40

Voiceover

Op de USB stick vinden we mails van een Ordina medewerker, gericht aan zijn directeur Van L. Hij schrijft:

 

Stem

‘Het voorkomen dat er sporen worden achtergelaten is voor mij een duidelijk signaal dat jij ook drommels goed beseft dat dit niet in de haak is.’

 

Jansen

Dit is iemand die intern waarschuwt, zo begrijp ik het voor, wat jullie hier aan het doen is gewoon in strijd met de wet. En daar heeft ie volkomen gelijk in.

 

Voiceover

Wat is hier aan de hand? Om dat duidelijk te maken, moeten we eerst kort iets uitleggen. Dat is nodig om te begrijpen wat Ordina hier doet. In 2009 schrijft de IND een aanbesteding uit. Het gaat om een grote ICT klus. De bedrijven die winnen krijgen een voorkeurspositie bij het leveren van ICT personeel. Omdat aanbestedingen ingewikkeld zijn, huurt de IND advies in van een extern bureau om hen te helpen bij de procedure. Dat bureau is Quint. Quint moet onpartijdig zijn en mag geen bedrijven voortrekken. Adviesbureau Quint wordt vertrouwd door de IND en is al sinds 2007 een belangrijke partner. Maar is dat vertrouwen wel terecht of speelt Quint een dubbelspel? Ordina directeur Van L. schrijft aan zijn medewerkers:

 

Stem

‘Ik zal ervoor zorgen dat waar nodig Quint meeleest met onze aanbieding.’

31.11

vdHeuvel

Is al een vorm van tegen de concurrenten in, dat er diensten worden verleend door Quint om de opdracht te krijgen waar die wezen moet.

 

Int.

Bij Ordina.

 

vdHeuvel

Bij Ordina. Zonder dat anderen dat in de gaten hebben. Dus er is geen vorm van eerlijke concurrentie, misbruik van informatie, misbruik positie.

 

Voiceover

Quint lijkt Ordina te helpen om de aanbesteding te winnen. Dat is verboden. Quint moet onafhankelijk zijn. De eerdergenoemde Ordina medewerker protesteert tegen deze gang van zaken. Hij schrijft aan  zijn directeur Van L.:

 

Stem

‘Jouw actie om Quint de IND offerte te laten reviewen is wat mij betreft over de rand. Ik vind dat het (wettelijk) toelaatbare hiermee ruim is overschreden.’

 

Jansen

De regels zijn volstrekt helder dat je dit soort praktijken niet, dat kan je niet maken. Punt.

 

Voiceover

Maar directeur Van L. houdt intern vol dat er niets aan de hand is.

 

Stem

‘Ik herken dit niet. Quint heeft toch niets gedaan!!!’

 

Voiceover

We bellen de Ordina medewerker die intern aan de bel trekt om te horen wat er precies is gebeurd. Maar hij wil niet met ons over de zaak praten.

 

[caption]

Stem

Bron: medewerker Ordina

‘Ik heb geen zin om als klokkenluider in een  caravan te eindigen. Dat ga ik niet doen.’

32.40

Voiceover

Quint zou Ordina directeur Van L. in het geheim hebben geholpen om de aanbesteding te winnen. We gaan met de e-mails naar Ordina en naar Quint. Beide bedrijven nemen de zaak hoog op zeggen ze. Ordina schakelt een groot advocatenkantoor in om de e-mails te onderzoeken. Dit is wat wij vinden in de e-mails op de USB stick: we lezen dat Van L. zijn medewerkers opdraagt om een papieren versie van de offerte voor de IND klaar te maken. Die heeft hij nodig voor een secret operation. Alle Ordina logo’s moeten worden verwijderd. Van L. zal de offerte zelf ergens bezorgen. Er mag niet op staan dat het om de Quint versie gaat.

 

vdHeuvel

Er moet verheimelijkt worden, er moet vermeden worden dat men merkt dat Quint hier de hand in gehad heeft.

 

Jansen

Omdat men inderdaad zich realiseert, ja het is, het is niet eens op de rand, het is over de rand heen wat we hier aan het doen zijn.

 

Voiceover

De persoon die Ordina zou hebben geholpen wordt in de e-mails aangeduid als V. Dat staat, zo horen we van Ordina, voor Voldemort. De boosaardige tovenaar uit de bekende Harry Potter reeks. Voldemort heet in die boeken ook wel: hij wiens naam niet genoemd mag worden.

 

Jansen

Ja, hij wiens naam niet genoemd mag worden. ja. Spannend. Dat namen niet voluit genoemd worden is een extra bevestiging van het feit dat men zich realiseert, wat we hier aan het doen zijn is gewoon niet in de haak.

 

Voiceover

We gaan op zoek naar V. Wie is Voldemort? Die vraag leggen we voor aan alle betrokken partijen. Ordina en Quint zeggen V. niet te kennen.  De Ordina medewerker die intern aan de bel heeft getrokken, weigert commentaar als we hem vragen naar V. Het advocatenkantoor dat Ordina heeft ingehuurd om onderzoek te doen naar de zaak komt na 2 maanden met de volgende conclusie:

34.44

[caption]

Stem

Bron; De Brauw Blackstone Westbroek

‘Het lijkt waarschijnlijk dat door Ordina een review is georganiseerd van de offerte door een tot op heden onbekende derde die werd aangeduid als Voldemort. Uit e-mails van Ordina lijkt te volgen dat het iemand lijkt te volgen dat het iemand van Quint betrof.’

 

Voiceover

Vreemd genoeg houden Quint en Ordina vol, dat er niets illegaals is gebeurd. De medewerker, die eerder protest aantekende, zou zijn kritiek hebben ingetrokken. Voor Ordina is daarmee de kous af..

 

[caption]

Stem

Bron: Ordina

‘De Raad van Bestuur heeft op basis van het onderzoek geconcludeerd dat niet is vastgesteld dat er sprake is geweest van onrechtmatigheden.’

 

[caption]

vdHeuvel

H. van den Heuvel, hoogleraar beleidswetenschap VU

Dat zie je heel vaak bij integriteitsschendingen, die worden achteraf altijd goedgepraat en er is altijd wel een of andere reden te vinden of een aanleiding om te zeggen: ja dat kan wel. Maar het kan gewoon niet als je het eerlijk en onafhankelijk bekijkt.

 

Voiceover

Ook Quint wil niet op camera reageren. Het bedrijf stelt tegenover Zembla:

 

[caption]

Stem

Bron: Quint

‘Het onderzoek van Quint heeft geen enkele indicatie opgeleverd waaruit zou blijken dat een Quint-medewerker de Ordina offerte heeft gereviewd.

 

vdHeuvel

Dit vind ik echt ongeloofwaardig. Dan gaan bij mij de rode lampjes meteen aan, als ik dit hoor.

36.0

Voiceover

We vragen ook de IND om een reactie op de zaak Voldemort. Namens de IND laat het Ministerie van Veiligheid en Justitie weten:

 

[caption]

Stem

Bron: Ministerie van Veiligheid en Justitie

‘Om te laten beoordelen of sprake is van schending van het mededingingsrecht heeft het ministerie besloten de onafhankelijke Autoriteit Consument & Markt in te schakelen.’

 

Voiceover

Ondertussen is ook het onderzoek van de Tweede Kamer commissie doorgegaan. ICT ondernemer René Veldwijk was adviseur van die commissie.

 

Int.

Heeft de commissie aanwijzingen voor fraude?

 

[caption]

Veldwijk

R. Veldwijk, ICT ondernemer

Daar mag ik verder niks over zeggen, ik ben, alles wat daar tussen ons en die commissie gegaan is, is vertrouwelijk.

 

Int.

Die mensen die voor de commissie zijn verschenen, die komen geen van alle met concrete fraude gevallen.

 

Vreeswijk

Nou de commissie zegt heel terecht van dan moet je ook met bewijzen komen. Die legt de lat heel erg hoog. En de meeste mensen die echt inside informatie hebben zijn ambtenaar of werken bij een groot ICT bedrijf.

 

Voiceover

Iemand die zeker inside informatie heeft, is Stephan Breedveld, de hoogste baas van Ordina. Breedveld verschijnt ook voor de commissie.

 

[caption]

commissielid

Fragment

Hoe zou u de relatie tussen de overheid en de ICT branche op dit moment kwalificeren?

 

[caption]

Breedveld

S. Breedveld, CEO Ordina

Ik zou de woorden willen gebruiken, in toenemende mate constructief.

 

Commissielid

U pleit er eigenlijk voor om toch iets meer zelfreinigend vermogen in te bouwen in de sector als ik het goed begrijp.

 

Breedveld

Nou ja, zelf reinigend vermogen, dat zal, dat duidt er op dat er echt iets mis is. Die woorden zal ik niet gebruiken want ik denk dat bij die leveranciers is niet zoveel mis.

 

Commissielid

…dat begrijp ik ook wel….

37.50

Voiceover

Volgens de Ordina directeur is er niet zoveel mis bij de ICT bedrijven. En hij kan het weten. Want als bestuurslid van de branche vereniging overlegt Breedveld vaak met zijn collega’s bij andere bedrijven.

 

Breedveld

Wat natuurlijk wel zo is, is dat wij natuurlijk ook aanbestedingstechnisch gezien op geen enkele wijze met elkaar kunnen praten over offertes, aanbiedingen, prijs of wat dan ook. He, dus je ziet toch dat op individuele trajecten wordt daar uiteraard geen kennis over uitgewisseld en dat mag ook niet.

 

[caption]

Dossier 04 – Rotterdam

38.28

Voiceover

Het onderzoek naar de documenten op de USB stick brengt ons ten slotte naar Rotterdam. Op het stadhuis werkt ambtenaar N. N. is al 14 jaar in dienst bij de gemeente. Hij is manager op de inkoopafdeling. N. heeft een goed contact met een verkoper van Ordina. Een zekere S. Verkoper S. van Ordina schrijft:

 

Stem

‘Ik heb contact gehad met mijn vertrouwenspersoon N.. Hij is 1 van de key beslissers binnen Rotterdam.

 

Voiceover

In de e-mails lezen we dat Rotterdam in 2009 op het punt staat om een groot softwareproject uit te voeren, ter waarde van miljoenen euro’s. De gemeente schrijft een aanbesteding uit. Ordina wil die opdracht graag winnen. Het bedrijf moet daarvoor een offerte uitbrengen, net als alle andere leveranciers. Maar Ordina heeft een belangrijk voordeel. Ambtenaar N.

 

Voiceover

Inkoopmanager N. stelt Ordina niet teleur. Hij stuurt in het geheim het zogenaamde aanbestedingsbestek als eerste naar verkoper S. van Ordina.  Zodat dat bedrijf een voorsprong heeft op de concurrentie. Verkoper S. meldt aan zijn collega’s:

 

Stem

‘Hierbij krijgen wij als eerste partij (zeer vertrouwelijk) de concept aanbesteding van Rotterdam.’

38.56

Jansen

Nee dit is, dit is er eentje uit het boekje. Dit is er echt een uit het boekje. En dat is, ja het is gewoon strijdig met de regels. Het kan gewoon niet.

 

Int.

Zou deze ambtenaar hier problemen mee kunnen krijgen?

 

vdHeuvel

Absoluut. Op staande voet ontslag schat ik in. Ja natuurlijk, dit is, ja dit is volstrekt onbetrouwbaar en dit maakt de aanbesteding tot een aanfluiting. Dit is geen aanbesteding, dit is bedrog van het zuiverste water.

 

Voiceover

Om de offerte te winnen werkt Ordina samen met adviesbureau Deloitte. Op uitdrukkelijk verzoek van de gemeente Rotterdam. Verkoper S. van Ordina mailt”

 

Stem

‘Deloitte en Ordina zijn in principe voorgesorteerd. Ik heb hierover al uitvoerig overleg met Rotterdam en Deloitte.’

 

Voiceover

Als we de kwestie voorleggen aan Ordina laat het bedrijf weten dat de zaak net als de andere dossiers die Zembla noemt wordt onderzocht door een groot advocatenkantoor. Deloitte stelt desgevraagd:

 

[caption]

stem

Bron: Deloitte

‘Deloitte herkent niets van het ‘voorsorteren’ waarvan in de e-mails sprake is [..]  Deloitte was niet betrokken bij het commerciële proces.’

41,20

Voiceover

We benaderen ambtenaar N., de inkoopmanager van Rotterdam. Maar hij wil ons niet te woord staan over het lekken van de stukken.

 

[caption]

Stem

Bron: gemeente ambtenaar N.

‘Ik ben ambtenaar van de gemeente Rotterdam. Ik heb me aan bepaalde regels te houden en dat doe ik.’

 

[caption]

vdHeuvel

H. van den Heuvel, hoogleraar beleidswetenschap VU

Dit is een vorm van oplichting. Dit is, ja ik neem aan dat daar een beloning tegenover staat.

 

Int.

wat…

 

vdHeuvel

Nu of in de toekomst. En dan is het een zuivere vorm van corruptie.

 

Int.

Waarom denkt u dat er een beloning tegenover staat?

 

vdHeuvel

Nou, een heel bestek lekken, doorgeven aan  1 bepaalde partij? Ja dat kan niet zomaar gebeuren. Omdat iemand zulke mooie blauwe ogen heeft.

 

Voiceover

Ambtenaar N. wil Ordina helpen om te winnen. Maar die hulp heeft wel een prijs. We lezen dat N. aan verkoper S. van Ordina om een wederdienst zou hebben gevraagd.

 

Stem

‘Ik zal zeker aan je denken, als je maar weet dat je later ook aan mij moet denken.’

 

vdHeuvel

Mooie, klassieke zin. Ja zeker, dit is het moderne, de moderne vorm van omkopen.

 

Jansen

Ik wil er iets voor terug hebben.

 

Int.

Een wederdienst.

 

Jansen

Een wederdienst. Ja. Ja.

 

Int.

Maar dan hebben we het dus over corruptie.

 

Jansen

Dan, dan hebben we het over corruptie ja.

 

vdHeuvel

Niet meer geld onder de tafel maar op termijn een beloning verwachten. En die, die belofte moet ingelost worden want omkoping, corruptie, het lekken van geheime informatie, dat is een ruilverhouding. Voor wat hoort wat.

42.53

Voiceover

Vragen om een toekomstige tegenprestatie is een vorm van corruptie en dus strafbaar. Hoogleraar Hans van den Heuvel komt in zijn onderzoeken vaak zulke wederdiensten tegen.

 

vdHeuvel

Het begint meestal met kleine attenties. Als iemand daar gevoelig voor is, zich gecoiffeerd voelt en daar ook op loopt door informatie te verstrekken, dan gaat men verder. En er wordt ook bekeken of de persoon betrouwbaar is en de transactie moet in een vertrouwelijke sfeer plaatsvinden dus ja er wordt afgetast. Ja. Of iemand daartoe in staat is en ook voor zich houdt om aan die heimelijkheid mee te doen.

43.33

Voiceover

We vinden in de e-mails een aanwijzing voor een mogelijke beloning. Ambtenaar N. solliciteert namelijk bij Ordina. Verkoper S. van Ordina schrijft:

 

Stem

‘Hierbij het CV van N. Hij heeft bij mij gesolliciteerd. Om tactische redenen wil ik hem niet afwijzen.’

 

Voiceover

De overstap naar Ordina gaat uiteindelijk om onbekende redenen niet door. Ambtenaar N. werkt nog steeds voor de gemeente Rotterdam. Ordina en Deloitte stellen deze aanbesteding niet te hebben gewonnen. De contacten van ambtenaar N. met Ordina lijken deze keer geen vrucht te hebben afgeworpen. Hoogleraar Chris Jansen neemt de zaak niettemin hoog op.

 

[caption]

Jansen

C. Jansen, hoogleraar privaatrecht VU

Het feit alleen al dat men serieuze intentie heeft gehad en geprobeerd heeft dit zo te organiseren, dat vind ik behoorlijk kwalijk vind ik dat. Ja.

44.33

Voiceover

Ambtenaar N. lekt veel vaker geheime informatie naar zijn contactpersoon S. bij Ordina. We gaan naar 2006. Voor meer dan 30 miljoen euro wil Rotterdam een nieuw ICT systeem invoeren. Er komt een aanbesteding. In de mails kunnen we precies zien hoe de aanbesteding moet worden geregeld. Er is intensief contact tussen Ordina en inkoopmanager N. van de gemeente Rotterdam. Ordina verkoper S. mailt aan zijn collega’s: 

 

Stem

‘Gisteren heb ik gesproken met N.. De gemeente Rotterdam gaat een Europese aanbesteding opstarten, verdeeld over 8 percelen. Die worden voorafgaand aan de aanbesteding verdeeld over Logica CMG, Cap Gemini en Ordina.’

 

Jansen

Ook hier is inderdaad weer sprake van met een aantal partijen in feite afspraken maken zodat de uitkomst van de aanbestedingsprocedure op voorhand met medeweten van een vertegenwoordiger van de aanbestedende entiteit, de gemeente Rotterdam, op voorhand gefikst wordt. Dat kan niet, dat is gewoon absoluut verboden.

 

Voiceover

In de mail worden nog meer bedrijven genoemd die  betrokken zouden worden bij deze markitverdeling.  Zo zien we Deloitte, TG en MMI partners. Maar ook Oracle, Microsoft en HP. Alles gebeurt in overleg met ambtenaar N..

 

Int.

Denkt u dat dit het werk kan zijn van 1 ambtenaar?

 

Jansen

Nee, dat, nee… nee maar dat is waarom ik er ook zo, zo zorgelijk over doe. Dat het, dat dit kun je niet in je eentje, ook niet op dit, dit niveau. Daar moeten gewoon meer mensen bij betrokken zijn om dit gewoon rond te breien.

46.22

Stem

‘Tijdens de aanbesteding moeten we uiteraard gewoon formeel aanbieden. Het is belangrijk dat deze informatie niet op straat terecht komt.’

 

vdHeuvel

Dat is weer samenspannen tussen aanbieders die voor de buitenwereld concurrenten zijn maar in dit project niet. En zijn het bondgenoten. Feitelijk gezien is er geen concurrentie.

 

Voiceover

We vinden nog meer bewijs voor deze aanbestedingsfraude in de Ordina e-mails. Ordina medewerker S. schrijft:

 

Stem

‘Voorafgaand aan deze aanbesteding is inmiddels een ‘heren akkoord’ gesloten met Rotterdam, wat betekent dat de gunning zal worden verdeeld aan Cap Gemini, Logica CMG en Ordina.’

 

Voiceover

S. schrijft dat het hier gaat om het:

 

Stem

‘ontlopen van een formeel aanbestedingstraject’

 

[caption]

Jansen

C. Jansen, hoogleraar privaatrecht VU

De vergelijking met het in 2001 door jullie aan het licht gebrachte bouwkartel ligt natuurlijk voor het grijpen he, die vergelijking. Dat er in feite een aantal bedrijven binnen de sector afspraken met elkaar maken, al dan niet met medeweten van de overheid, om tot de verdeling van opdrachten over te gaan.

 

vdHeuvel

Ja je haalt een tweede bouwfraude in huis zou je kunnen zeggen.

 

Int.

Gebeurt dat hier?

 

[caption]

vdHeuvel

H. van den Heuvel, hoogleraar beleidswetenschap VU

Op deze manier wel. Dit is rucksichtslos eenvoudig. Dat is de, de rode loper uitleggen voor de, voor deze organisaties.

 

Voiceover

Verkoper S. is inmiddels 1 van de marktdirecteuren van Ordina. De bevindingen van Zembla zijn voor de Rotterdamse Rekenkamer aanleiding om onderzoek te doen naar ICT aanbestedingen. De gemeente Rotterdam wil niet reageren. Wel is inmiddels een intern integriteitsonderzoek gestart. Ambtenaar N. is gedurende dat onderzoek geschorst.

48.23

Jansen

Dat lijkt me wel een onderzoek waard om te kijken van is hier mogelijk sprake geweest van corruptie he, wat heeft deze betrokken ambtenaar, heeft die hier misschien financieel voordeel van gehad.

 

Int.

Wie moet dat onderzoeken?

 

Jansen

Dat zou, wat mij betreft zou dat eten zaak voor het OM zijn om daar in te duiken.

 

Voiceover

We bellen alle bedrijven die volgens de e-mails betrokken worden bij de marktverdeling. Oracle weigert commentaar. CGI, het vroegere Logica, zegt niets te weten van de fraude. Cap Gemini zegt geen aanwijzingen te hebben voor integriteitsschendingen. Het bedrijf is een onderzoek begonnen. Dat geldt ook voor Ordina en Microsoft. HP zegt eveneens eventuele aanwijzingen te zullen onderzoeken. TG en MMI Partners zeggen nooit te hebben meegedaan aan de aanbesteding. Ook Deloitte stelt, dat het geen offerte heeft ingediend. Het bedrijf zegt wel werk  voor het ICT Project te hebben uitgevoerd. Ook Cap Gemini heeft aan het project verdiend.

49.28

vdHeuvel

Dit is het topje van de ijsberg. Als je gaat zoeken dan vind je. Ja zeker. Daar ben ik van overtuigd.  We hebben dat gezien bij de bouwfraude, dat wilde ook niemand geloven. Ook niet dat het zo erg was. Zo doorgestoken, zo corrupt, dat hadden  we niet kunnen bedenken. De overheid kan dit niet op z’n beloop laten. Elke dag telt. En elke aanbesteding is er op dit moment  1 teveel omdat je niet weet, of het juist gebeurt. Het is te, een te grote onzekerheid, er is ook veel te veel geld mee gemoeid.

49.58

 

]aftiteling]

 


 

Deze uitzending is ook onderdeel van NPO Journalistiek-dossier: Fraude en corruptie.
Trefwoorden in deze uitzending: ICT, ICT-problemen, aanbestedingen, Ordina
ICT-leverancier Ordina heeft in de periode 2005-2010 gefraudeerd met verschillende aanbestedingen van de overheid. Het betreft aanbestedingen van het ministerie van Veiligheid en Justitie en de gemeente Rotterdam. Ook kreeg Ordina cruciale, vertrouwelijke documenten toegespeeld, onder meer door een corrupte ambtenaar. Dat blijkt uit een grote hoeveelheid interne bedrijfsinformatie van Ordina die in bezit is van ZEMBLA.

ZEMBLA heeft van een klokkenluider een USB-stick toegespeeld gekregen en beschikt daardoor over zo’n honderdduizend e-mails en over adresbestanden en vertrouwelijke bedrijfsplannen, afkomstig van Ordina. Het grootste deel ervan is geschreven tussen 2005 en 2010. Ordina heeft de authenticiteit van de informatie tegenover ZEMBLA bevestigd.

Eerder deze week bleek dat het ministerie van Defensie aangifte heeft gedaan tegen een reserveofficier, die in 2009 vanuit Uruzgan militair-vertrouwelijke informatie doorspeelde aan Ordina. Een reserveofficier bij de militaire inlichtingendienst van de Landmacht heeft tijdens zijn uitzending naar Uruzgan in 2009 militair vertrouwelijke informatie doorgespeeld naar zijn civiele werkgever, ICT-leverancier Ordina. ZEMBLA heeft het ministerie van Defensie over de inhoud van de email in kennis gesteld. Het ministerie heeft na onderzoek daarop ZEMBLA laten weten tegen de reserveofficier aangifte te hebben gedaan bij de Koninklijke Marechaussee in verband met het schenden van zijn geheimhoudingsplicht.

Uit de documenten die ZEMBLA in handen heeft blijkt dat bedrijven aanbestedingen manipuleren, gebruik maken van corrupte ambtenaren en informanten die geheime stukken lekken. Wie zijn deze mollen? ZEMBLA onderzoekt de mores van de ICT-wereld.

Donderdag 2 oktober om 20:25 uur bij de VARA op NPO 2

De e-mails die in de uitzending gebruikt zijn hieronder te lezen (klik op de plaatjes om de e-mails te openen).

Dossier Uruzgan

5 september 2009:
‘Ik stuur dit mailtje even apart aan jullie, aangezien dit mailtje militair en commercieel vertrouwelijke info bevat.’




Dossier De Mollen

‘Daan’

3 augustus 2005:
‘Zo blijf je op de hoogte.’

5 december 2005:
‘Heb je niet van mij maar is wellicht handig.’

12 juli 2006, 14:39:
‘Bij deze. <<aanpak proeftuin04.doc>> <<PID proeftuin03.doc>>’

12 juli 2006, 14:55:
‘Hierbij enkele strategische IND stukken (PID) omtrent proeftuin vernieuwing Informatievoorziening.’
 

‘Geert’

9 juni 2006:
‘Let wel: er is geen concurrent!’

26 oktober 2006:
‘Deze mail verwijderen. Ook uit je sent items.’



Dossier ‘Voldemort’

10 oktober 2009:
 ‘Ik zal er voor zorgen dat daar waar nodig Quint meeleest met onze aanbieding.’

14 oktober 2009:
‘Voor de volgende review heb ik een volledig exemplaar nodig mbt secret operation. Dit papieren exemplaar bevat geen Ordina logo en zal via mijzelf ergens worden bezorgd.’

21 oktober 2009:
‘Deze versie ook niet aanduiden als Quint versie.’

22 oktober 2009:
‘Dit ivm secret operation mbt IND aanbesteding morgenochtend op het zelfde tijdstip.’

24 oktober 2009, 9:47:
‘Ik vind dat het (wettelijk) toelaatbare en voor mij persoonlijk acceptabele hiermee ruim is overschreden.’

24 oktober 2009, 9:59:
‘Ik herken dit niet. Quint heeft toch niets gedaan!!!’

24 oktober, 15:36:
‘Ik vind dat het gebruiken van het commentaar van V in mijn ogen noch juridisch noch ethisch verantwoord is.’

24 oktober 2009, 18:17:
‘Het voorkomen dat er sporen worden achtergelaten is voor mij een duidelijk signaal dat ook jij drommels goed beseft dat dit niet in de haak is.’

24 oktober 2009, 18:51:
‘Volgens mij is er geen ethische kwestie en heeft Quint hier niets mee van doen.’


Dossier Rotterdam , 2009

7 februari 2009:
‘Hierbij krijgen wij als eerste partij (zeer vertrouwelijk) de conceptaanbesteding van Rotterdam mbt het inrichten van het Business Intelligence Competence Center.’

8 juni 2009, 11:53:
‘Graag niet op dit bericht per mail reageren! Aangehecht het conceptbestek voor hosting en beheer.’

8 juni 2009, 13:19:
‘Hierbij ontvang je onder zwaar embargo het conceptbestek voor de EA hosting en beheer gemeente Rotterdam.’

10 augustus 2009:
‘Vervolgens heb ik contact gehad met mijn vertrouwenspersoon N. N is 1 van de key beslissers binnen Rotterdam.’

1 september 2009, 11:14:
‘Uit tactische redenen wil ik hem niet afwijzen.’

1 september, 11:21:
‘Wij willen natuurlijk graag gaan voldoen aan jouw verzoek.’

 

Dossier: Rotterdam, 2006

26 juni 2006:
‘Dit in verband met het feit, dat hier bewust (in het kader van het ontlopen van een formeel aanbestedingstraject) geen formele ondertekening aan ten grondslag ligt.’

18 oktober 2006:
‘Bovengenoemde kavels worden VOORAFGAAND aan de aanbesteding al verdeeld over Logica CMG, Cap G. en Ordina en voor het perceel advies aan Deloitte, TG en MMI Partners.’

10 november 2006:
‘Voorafgaand aan deze aanbesteding is inmiddels een “herenakkoord”gesloten met Rotterdam, wat betekent dat gunning (op 1 perceel na) zal worden verdeeld aan Cap, Logica CMG en Ordina.’

Overige documenten:

Rotterdam
Foutmelding in beeld (pdf)

Baat het niet, dan kost het wel (pdf)


Tijdelijke Kamer commissie ICT
Tijdelijke Tweede Kamer commissie ICT
(url)

Algemene Rekenkamer
Lessen uit ICT-projecten bij de overheid Deel A (pdf)
 

J a v a S c r i p t staat waarschijnlijk uit!

Deze website maakt gebruik van J a v vS c r ip t, onder andere voor het afspelen van video’s. Het lijkt erop dat J a v aS cr i pt uit staat, waardoor de site niet optimaal werkt.

Lees hier hoe je J av a Sc r i p t aan kunt zetten.