Ouderenmishandeling

Colofon

Samenstelling: Hetty Nietsch

Research: Marieke de Ruijter

Eindredactie: Manon Blaas/Jos van Dongen

Gasten
 

W. Gilissen

Wijkverpleegkundige Buurtzorg
 
 

B. Keizer

Verpleeghuisarts

 
 
 

J. Romme

Ouderenombudsman
 
 

A. Wip

Maatschappelijk werker

 

Transcriptie

00.10  [leader]
Voiceover Jaarlijks wordt 1 op de 20 ouderen mishandeld. Door partners, familieleden, zorgverleners.
Voiceover Het gebeurt allemaal achter de voordeur van de aanleunwoning, de mantelzorger en het verpleeghuis.  Mishandeling kan psychisch, lichamelijk of financieel zijn. Met spotjes wijst de overheid op het bestaan van ouderenmishandeling.
[muziek] ‘Het houdt niet op, niet vanzelf’.
Voiceover Tegelijkertijd krijgt de ouderenzorg met enorme bezuinigingen te maken. Zembla onderzoekt: wie mishandelt ouderen en waarom. En welke rol spelen de bezuinigingen op de ouderenzorg daarbij.
01.08 [caption] Ouderenmishandeling
Voiceover Dit is mevrouw Snijders op de leeftijd van 91 jaar. Haar dochters en kleindochters zijn blij als ze oma hebben ondergebracht in een aanleunwoning van de Van Neynselstichting in Den Bosch waar hulpverlening beschikbaar is.  Maar als er blauwe plekken verschijnen groeit het wantrouwen.
[caption]
Elles Elles Vos, kleindochter
In het begin waren er wat kleine voorvalletjes maar later toen de nachtdienst in beeld kwam, eigenlijk vanaf maart, toen kreeg zij blauwe plekken en kregen wij echt hele grote bedenkingen bij hoe er met haar werd omgegaan.
Int. Wat gebeurde er dan ’s nachts denken jullie?
Elles Dat weten we niet, dat heeft mijn oma zelf nooit willen vertellen. Maar we merkten wel dat ze echt bang was van enkele personen van de nachtdienst. En wij constateerden ook dat ze steeds blauwe plekken had en ook blauwe plekken op plaatsen waarvan wij dachten, dat is niet van een val of zo.
Voiceover De familie raakt bezorgd en maakt foto’s van oma’s blauwe plekken. Op een nacht in mei vorig jaar gaat het mis.
[caption]
Gerda Gerda Jansen-Snijders, dochter
Ik ben op een nacht opgebeld met de mededeling dat moeder uit bed gevallen zou zijn en dat ze daarbij ernstig gewond zou zijn.  En ik ben daar toen meteen naartoe gegaan. En trof mijn moeder behoorlijk gewond aan. Ze had behoorlijke verwondingen, ze lag naast haar bed, ver van haar bed af. Ze had vier hoofdwonden. Ze had een gebroken neus, ze had een gebroken nekwervel, ze had gebroken ribben. Ze had een open knie, twee blauwe knieën, een open arm en een onderbeen wat behoorlijk open lag.

02.51 Int Hoe zag dat eruit? 
Gerda Behoorlijk ernstig.
Elles En ze had ook twee blauwe ogen, dus ze was toen wij haar later zagen, toen ik haar later zag in het ziekenhuis was ze bijna onherkenbaar.
Gerda Ja ze was behoorlijk, ja voor mijn gevoel behoorlijk verminkt.
Voiceover Twee dagen later overlijdt oma. De arts tekent niet voor een natuurlijke dood vanwege de vele uiteenlopende fracturen en verwondingen. Het justitiële onderzoek wordt ingang gezet en loopt nog steeds. Directeur Bannenberg van de zorginstelling gaat echter uit van een valincident. Mevrouw Snijders was immers vaker gevallen. 

03.26 Int Als iemand valt en ergens tegenaan valt, dan loopt ‘ie toch niet zo’n hele reeks van kwetsuren op, dat kan toch niet, dat is toch niet geloofwaardig?
[caption]
Bannenberg Guus Bannenberg, bestuurder van Neynselgroep
Het is, wat ik heb aangegeven, dat mevrouw verschillende valincidenten heeft meegemaakt. En die valincidenten kunnen ook hebben geleid tot kwetsuren als blauwe plekken, als…
Int. Dus u zegt die verwondingen die waren er misschien al.
Bannenberg Mogelijk ja, dat is mogelijk.
Int. Maar de familie heeft haar keurig netjes in bed gelegd, er was niks aan de hand en een paar uur later is er sprake van al die verwondingen.
Bannenberg Nee dat zegt nog niks. Dat, dat zegt nog niets.
Voiceover Uit het ziekenhuisverslag dat wij hebben ingezien blijkt echter dat veel van de verwondingen en breuken nieuw zijn. De directeur laat een onderzoek uitvoeren door een onafhankelijke commissie. Die voert gesprekken met medewerkers van de instelling en laat een patholoog anatoom een oordeel geven op basis van oude foto’s van mevrouw Snijders die voor het incident waren gemaakt. Conclusie van de commissie: van mishandeling lijkt geen sprake. Eerder van een valincident. 
Bannenberg De patholoog anatoom heeft de foto’s inderdaad gezien en heeft daarop ge…
Int. Wat voor foto’s heeft die gezien?
Banneberg Die door de familie zijn aangereikt want we hebben natuurlijk, de familie is natuurlijk ook in het onafhankelijk onderzoek betrokken geweest.
Int. Maar dat waren geen foto’s van het incident waar het onderzoek over ging.
Bannenberg Nee, niet dat ik weet.

04.50 Voiceover De foto’s van na haar dood lagen bij het forensisch instituut.  Volgens de familie is het onderzoek dus onzorgvuldig uitgevoerd. Ook zou oma nog gezegd hebben dat ze niet gevallen is.
Elles Het feit dat mijn oma heeft gezegd: ik ben niet gevallen.
Gerda Dat heeft ze tot twee keer toe aangegeven.
Elles He, nadat het incident is geweest. Ja, daar, daar doet niemand wat mee. En daar ben ik heel erg boos over.
Int. U zegt, uw oma was ook wel een beetje bang voor bepaalde mensen die haar verzorgden. Hadden die mensen die avond dienst?
Elles Ja. Eén van die personen had die avond dienst.
Int. En wat voor conclusie trekken jullie daaruit?
Elles Ja da is heel moeilijk. He, we kunnen niks bewijzen. Wij zelf kunnen niks bewijzen dus wij kunnen niet zeggen dat en dat is er gebeurd.
Bannenberg Ik kan me voorstellen dat dat veel vragen oproept, dat heeft het bij ons toen ook op dat moment gedaan. Het enige wat je op dat moment kan doen is gewoon het goed uit te zoeken en goed onderzoek te laten plaatsvinden. Dat is de belangrijkste verantwoordelijkheid die ik heb als bestuurder. En dat is ook gebeurd.

05.56 Int U staat achter het onderzoek.
Bannenberg Ik sta achter het onderzoek ja.
Voiceover De familie besluit een klacht in te dienen bij de inspectie voor de gezondheidszorg.
Elles Diezelfde dag, de klacht is ingediend en diezelfde dag ben ik gebeld door de advocaat van de zorginstelling die dreigde met een kort geding als we dit verhaal openbaar zouden maken. En toen hebben wij gezegd ja nu gaat het de openbaarheid in. Hier is iets aan de hand en er wordt geen goed onderzoek gedaan. Wij willen dat dit bekend wordt.
Int. Dus de zorginstelling wilde niet dat jullie naar buiten toe hierover zouden vertellen.
Elles Nee absoluut niet. Nee.
Voiceover Van directeur Bannenberg willen we weten: klopt het dat hij de nabestaanden dreigde met juridische stappen.
Bannenberg Ik heb niet gedreigd met een kort geding.
Int. Er is gedreigd met een kort geding.
Bannenberg Nee er is gesproken over het feit, ik heb de familie laten vragen om met ons in gesprek te komen en dat heeft de familie helaas geweigerd. En ik vind het nogmaals spijtig dat de familie de weg naar de pers zoekt.
Int. Maar u ontkent dat er gedreigd is met een kort geding.
Bannenberg Ik weet dat de juridisch adviseurs met elkaar hebben gesproken en hebben gezegd het is nogal wat als je met informatie naar de pers gaat zonder dat je eerst daarover met elkaar goed hebt gesproken.
Int. Is er nou wel of niet gedreigd met een kort geding?
Bannenberg Ik heb, ik heb zelf niet gedreigd met een kort geding.

07.13 Voiceover Elles en haar tante stonden in het huis als mondig te boek. Ze wilden voor oma opkomen omdat oma dat zelf niet kon. Maar veel vaker horen we dat mensen bang zijn om te klagen, uit angst voor represailles.
[caption]
Keizer Bert Keizer, verpleeghuisarts
Mensen vinden het heel moeilijk om te klagen over de zorg in het verpleeghuis want ze denken, als ik nu tegen de zuster zeg ‘maar ik wil niet dat u moeder op die manier aankleedt of haar een advocaatje geeft’ dan gaat het allemaal goed als ik erbij ben maar als ik weg ben vanavond dan nemen ze moeder te grazen. Die angst. En ik denk dat die ongegrond is, maar dat is, mensen voelen dat heel sterk. Laat ik maar niks zeggen want moeder moet ervoor betalen straks. Dat is iets wat, ja nogmaals ik denk niet dat dat gegrond is, ik denk niet dat dat klopt, maar als je dan tegen mij zegt en hoe vaak loop jij dan ’s avonds door het verpleeghuis om te kijken hoe mensen bejegend worden na 20 uur, als iedereen weg is, dan is mijn eerlijke antwoord ‘nou dat doe ik nooit’.

Int. Dus u weet het ook niet.
Keizer Ik weet het niet.

08.18 Voiceover Als we op internet het onderwerp ouderenmishandeling intoetsen, komen de gruwelijkste beelden voorbij. Voornamelijk uit het buitenland. 
Voiceover Maar ook hier in Nederland halen incidenten regelmatig het nieuws.
Nieuwslezer ‘…ernstige misstanden op een afdeling van het verpleegtehuis…’
Nieuwslezer ’…50 recente klachten over zeer gebrekkige zorg…’
Nieuwslezer ‘…demente bejaarden zijn een gewillige prooi van financiële aasgieren…’’
Nieuwslezer ‘…verkeerde medicijnen, verbaal geweld of onduidelijke doodsoorzaken…’
Voiceover Mishandeling komt ook voor in zorginstellingen. Als we kijken naar de rapporten van de inspectie voor de gezondheidszorg dan zien we dat er vanaf 2007 zesenzestig verpleeg- en verzorgingshuizen en thuiszorginstellingen onder verscherpt toezicht zijn geplaatst. Dat gebeurt omdat er zorgen zijn over ondeskundigheid van het personeel, de medicatie veiligheid en over de algemene kwaliteit en veiligheid. Van verpleeghuisarts Bert Keizer willen we weten: waar ligt de oorsprong van dit probleem?

09.38 Keizer We zijn in zeker opzicht onverschilliger ten opzichte van oudere mensen.
Int. Hoe kan dat?
Keizer Ja ik ben bang dat dat er een beetje in zit, in ons DNA. Dat je, het zorgen voor oudere dieren is in de biologie is eigenlijk, dat doe je niet. Als een mens zeg maar zijn kinderen gebaard heeft en die staan op hun eigen benen, dan ben je eigenlijk, biologisch gesproken dan, ben je klaar. Bij je eerste leesbril is het eigenlijk einde verhaal. En dat hele, die 40 jaar die wij daaraan toegevoegd hebben, daar zijn we eigenlijk als zorgend dier niet helemaal voor toegerust.
Voiceover De groep dementerende ouderen lijkt de grootste kans te lopen om met een vorm van mishandeling te maken te krijgen. Dan hoef het niet om lichamelijk geweld te gaan. Verwaarlozing wordt ook als mishandeling gezien. 
Voiceover Dit is Tony Scheurwater. AL tien jaar verzorgt ze thuis haar dementerende moeder. Om even tot rust te komen boekt ze een korte vakantie en doet veel moeite om een goed tehuis voor haar moeder te vinden, zodat ze gerustgesteld op reis kan gaan. Als ze haar na 2 weken weer ophaalt, blijkt er van alles mis.
[caption]
Tony Tony Scheurwater, dochter
Bij thuiskomst had ik gebakjes gehaald en koffie gezet voor d’r, blij dat ze er weer was. En toen zag ik dat het niet goed met haar ging. Ze raakte steeds meer, ja witter en witter werd ze en ik zei tegen Christel, m’n dochter, van het gaat niet goed met oma. Ik vertrouw het niet. Ik zeg, kom we halen ze uit d’r stoel. Ik zeg, d’r ogen staan me helemaal niet aan. Nou toen hebben we ze samen uit de stoel gehaald en mits dat wij dat deden, zakte ze in mekaar. Ik zeg joh ze kan helemaal niet meer lopen, ik zeg wat nu toch, kijk toch. Ik zeg kijk die ogen. Ze had helemaal gebroken ogen. Ik zeg joh, die haalt de andere dag niet meer.  Oma gaat gewoon dood. Nou wij ze naar boven, hoe kwaadschiks dat het ook ging, naar boven gedaan. Uitgekleed. En toen ontdekte ik dus die dikke buik, die dikke benen. Vreselijk dikke voeten. En de sokken uit en toen die zwarte hielen.

11.38 Tony Ja lieverd, ’t is zo klaar hoor. Ja. Kom maar. kom maar. Nee, kom maar even zo mama. Even zo. Even zo. ’t Is zo klaar. Zo klaar.
Int. Wat denkt u dan dat er gebeurd is?
Tony Nou, een Alzheimer patiënt moet je gewoon iedere dag laten lopen, dat hebben ze gewoon niet gedaan, daar blijf ik bij.
Int. Denkt u dat ze voortdurend in bed heeft gelegen?
Tony In bed heb gelegen en anders gewoon hele dage in de rolstoel in 1 houding. Want anders krijg je deze plekken, decubitus, al vochtophopingen krijg je dan niet. Als je gewoon een Alzheimer patiënt zo lang stil laat zitten of laat liggen, dan gaan deze dingen gewoon gebeuren.
Voiceover Mevrouw Scheurwater dient een klacht in over de behandeling van haar moeder bij zorginstelling De Waardhoven in Sliedrecht. Die wordt door de klachtencommissie van het verpleeghuis op alle gronden ongegrond verklaard.  Men wil ons over de kwestie niet te woord staan.
Tony Ik ga ervoor en ik blijf ervoor strijden en ik ga er ook voor andere oudere mensen ga ik ook verder.

Int. Maar wat wilt u van het verpleeghuis, wilt u geld van ze of…
Tony Ah nee, nee nee. Erkenning. Erkenning.
Int. Wat moeten ze dan erkennen?
Tony Dat ze m’n moeder gewoon verwaarloosd hebben. Ze moeten toegeven dat ik mijn moeder opgehaald heb en mijn moeder, wat ik u heb verteld, zo thuis heb gekregen. He, dat ze gewoon gebroken ogen had en dat ze in een vreselijke toestand was. Dat moeten ze erkennen.
Voiceover We proberen lange tijd met werkers in de ouderenzorg over agressie in gesprek te komen. Dat is lastig, want er rust een groot taboe op het onderwerp ouderenmishandeling. Uiteindelijk ontmoeten we Evelien. Het is niet haar echte naam. Zij werkt in een verpleeghuis. Ze wil niet herkenbaar in beeld omdat ze bang is haar baan te verliezen als ze vertelt over de agressie binnen het tehuis.

13.36 Int Heb je iemand wel eens een klap gegeven?
Evelien Ja.
Int. Wat gebeurde er?
[caption]
Evelien Evelien
Diegene beet door mijn handschoen heen, tot bloedens toe en wilde niet loslaten. En toen heb ik diegene geslagen.  En vervolgens ben je zelf zo geschrokken en zo overstuur en walg je van jezelf.
Int. Of is het misschien wel gewoon en wel normaal dat er wel eens een klap valt, ook van de kant van het verzorgend personeel?
Evelien Nee, ik vind het niet gewoon en ik vind het niet normaal.
Int. Het had niet moeten gebeuren.
Evelien Absoluut niet. Je bent een professional en je hoort te allen tijde professioneel te blijven.
Keizer Ik heb een keer en dit gebeurt achter een scherm, zo’n scherm die je om een bed heen zet. Een zuster is een mevrouw aan het aankleden, die mevrouw heeft ze net gewassen. En als je net gewassen bent is die huid zo stroef. En je moet de huid even laten drogen, dan kun je een bloesje aantrekken. Nou ze had dat geduld niet om die huid te laten drogen. Dus die gaat dat bloesje aantrekken en dat lukt niet. En ze doet die mevrouw zeer met dat aantrekken van die bloes, dat schuurt over de huid. En die mevrouw die begint te huilen en die zegt waarom doet u mij zo pijn. En dat vond ik eigenlijk verschrikkelijk om dat te horen ja.

15.09 Voiceover Marlies werkte ook in een verpleeghuis met dementerenden. Ze nam ontslag omdat de werkdruk haar te veel werd en ze merkte dat ze zichzelf niet altijd in de hand had. Tegenwoordig werkt ze in de thuiszorg.
[caption]
Marlies Marlies Pohl, oud-medewerker verpleeghuis
Ik werd boos. Regelmatig. Dat gebeurde de laatste tijd veel meer. Dat kwam gewoon door de hoge werkdruk. Ik ging al met een molensteen om m’n nek naar m’n werk. En ik kwam daar niet voldaan van naar huis. En als je dat iedere dag hebt kan je niet veel meer hebben, zowel op je werk niet als thuis niet. En als jij alleen staat en je bent… worden deze mensen dat ook en dat uit zich in agressief gedrag of gillen of dat is ook de ziekte dementie. Deze mensen konden daar niks aan doen maar als ik gestrest was…
Int. Hoe vaak denk je dat er gemiddeld n een week word gesnauwd tegen een bewoner?
Evelien Dagelijks. 
Int. Dagelijks.

Evelien Ja.

Int. En hoe vaak denk je dat er wel eens een klap valt, van de kant van het verzorgend personeel?
Evelien Weet ik niet. Dat, op het moment dat je zoiets doet, je schaamt je, je voelt je, ja…. je praat er niet over. En soms dan praat je er wel over met je collega’s van ja, ik, ik, het was een reactie, ik kon niet anders. Of, maar lang niet altijd denk ik.
Marlies Ik heb ook wel eens zo gestaan. Dat ik dacht, ach, nu een sigaret en een kop koffie en naar buiten aftaaien. En ik denk, ik niet alleen. Ik denk velen met mij. 
Int. Spraken jullie daarover?

Marlies Soms wel. Niet in de zin van ik ben, ja ik heb ruw gehandeld. In die zin wel. Nooit van: ik heb geslagen. Maar wel: ik heb ervoor gestaan. Ik weet van mijn collega’s waar ik mee gewerkt heb ,dat ze allemaal een warm hart deze bewoners toedroegen, maar ja, als je zelf helemaal….dan wil je wel eens in een reactie ook zo gaan staan.

17.28 [caption]
Keizer Bert Keizer, verpleeghuisarts
Beroepsmatige afstand, dus niet zelf boos worden als je patiënt iets bozigs doet, dat is iets wat, ja dat eist iets. En dat is niet altijd aanwezig. Kan ik alleen maar eerlijk over zijn .Want je bent in de zorg altijd, je zit in een machtsrelatie.
Int. Wat kan er dan gebeuren?
Keizer Nou je ziet bijvoorbeeld, ik zag laatst een situatie, dat was een flexer. En flexer is, ik bedoel dat niet denigrerend, maar dat is een meisje wat dus die mensen helemaal niet kent. Dan staat zo’n meisje een beetje stampvoetend tegen een 88-jarige dame te zeggen: nou heb ik je al 3 keer gewaarschuwd dat je… ik denk ho, ho dit kan natuurlijk niet he. Dit is verschrikkelijk he.
Int. Wat doet u dan?
Keizer Dan ga ik naar haar toe en dan zeg ik, kunnen we heel even samen praten? Dat is een vrouw van 88, die is niet in een positie om uitgefoeterd te worden door een 18 jarige, wat ze ook doet he. En dat is, ja sorry ,dat is nou niet zo zeldzaam. En dat snijdt ook door m’n hart.
Int. Hebben jullie als personeel wel duidelijk genoeg…
Marlies …heel vaak…
Int. …tegen het management gezegd, dit gaat zo niet langer?
Marlies We hebben dat heel vaak geuit. Tegen het management gerapporteerd ook, van dit is weer gebeurd en melden, melden, melden maar er werd gewoon niks mee gedaan. Ik bedoel, ’t is makkelijk als je achter een computer zit en niet op de werkvloer.
Evelien Ik vraag me ook af, of de managers weten wat er speelt op de afdeling.
Int. Wat is het belangrijkste wat de managers en de directeur en de voorzitter van de raad van bestuur zouden moeten weten van wat er bij jullie op de afdeling speelt?
Evelien Ik denk dat alles samenhangt met de hoge werkdruk. Dat daardoor mensen niet de aandacht krijgen die ze verdienen. Dat daarom de mensen soms niet goed bejegend worden. Dat er daardoor soms agressie voorkomt. Ik denk dat ze dat niet weten en dat ze dat misschien ook wel niet willen weten. Want zo lang je van niks weet kan je doen alsof het allemaal perfect is.

19.25 Voiceover We benaderen de Pieter van Foreestgroep, waar de tehuizen waar Evelien en Marlies over vertellen, onder vallen. De directie zegt zich niet in hun verhaal te herkennen en wil niet meewerken aan deze uitzending. Het werken met dementerenden is niet makkelijk. Volgens Bert Keizer wordt er veel medicatie toegediend om ouderen rustig te houden.
Keizer Kijk de dokter doet ook niet alleen maar goeie dingen. Ik schrijf vaak rustgevende pillen voor, dat zijn echt geen geneesmiddelen. Want ik genees helemaal niks. Maar die moeten ze slikken omdat ze bij mij zijn opgenomen. Ze zitten de hele dag te roepen. Nou dat kunnen wij niet hebben. Dit is een gesticht, er zijn ook anderen. En de dokter schrijft dan die pillen voor. Waardoor moeder rustig wordt.

20.07 Int Heeft u daar dan eigenlijk moeite mee in feite?
Keizer Ja ik voel me een beetje een collaborateur ja, ik vind dat vervelend. Dat is geen geneeskunde. Dat heeft helemaal niets met begeleiding te maken. Dat is alleen maar omdat, ja, omdat, omdat ze bij ons zijn opgenomen. Want waarom mag je niet schreeuwen de hele dag als je wilt schreeuwen de hele dag? Ja dat kan niet want er zitten 3 anderen aan die tafel.
Voiceover Veel verpleeg- en verzorgingstehuizen hebben te maken met diefstal binnen hun instellingen. Ouderen bestelen en financieel duperen wordt ook als een vorm van ouderenmishandeling aangemerkt.
[caption]
Nieuwslezer Pieter Jan Hagens
‘Zorginstellingen moeten beter samenwerken in de strijd tegen diefstal…’
[caption]
Nieuwslezer Bestolen door de zuster, KRO
‘…die in hun eigen verzorgingshuis worden bestolen…’
[caption]
Nieuwslezer
‘…jaarlijks het slachtoffer van financiële uitbuiting…’
Voiceover Dit is de inmiddels overleden 78-jarige Wim Veeneman. Hij woont in een verpleeghuis, hij is er gelukkig, wordt goed en liefdevol verzorgd. Alleen er verdwijnt steeds geld uit zijn portemonnee. Zijn zoon Huub legt met de verborgen camera vast wat er precies gebeurt.
Huub Dit is het allereerste filmpje wat we van haar maakten, waarbij je dus inderdaad ziet dat ze hier de portemonnee pakt, doelbewust het geld eruit haalt, nog een klein beetje van het geld weer terug stopt ook. Dus dat het niet lijkt alsof er heel veel gestolen is. Vervolgens gaat de portemonnee weer netjes terug. Maar er liggen nog meer waardevolle spullen in, bijvoorbeeld er ligt ook nog een envelop waar af en toe wat kleingeld nog in zit. Nou die envelop wordt ook nog even gecheckt.

21.37 Int. Hoeveel geld is er gestolen van uw vader?
[caption]
Huub Huub Veeneman, zoon
Het is altijd lastig natuurlijk om precies dat aan te geven. Wij gaan uit van een bedrag ergens tussen de 6 en de 8000 euro wat in totaal meegenomen is over de loop van de tijd. 
Voiceover Huub had eigenlijk iemand van het tehuis willen betrekken bij zijn verborgen camera actie. Maar op het laatste moment bedenkt hij zich.
Huub Het was natuurlijk zo’n bizarre situatie, dat we dat eigenlijk wilden bespreken met iemand van de verpleging. Nou, het meest daarvoor in aanmerking kwam iemand die 1 van zijn vertrouwenspersonen was. Daar was hij ontzettend op gesteld, altijd lichamelijk contact en aanraken en hand op de schouder bij wijze van spreken. Dus dat was een ontzettende lieverd, vertelde ook heel veel. Wij vertelden heel veel over mijn vader. Nou je ziet hier dus inderdaad dat ze de pantoffels aantrekt van mijn vader. Even nog het lieve klopje op haar rug.  En vervolgens zie je dat ze hier met z’n tweeën naar het toilet toe lopen. Het trieste was, dat zij dus ook net degene is geweest die geld uit de portemonnee van mijn vader genomen heeft. Dus één van degenen die het dichtste bij stond, dicht bij de familie, waar mijn vader echt ontzettend aan gehecht was, ja die bleek uiteindelijk de rotte appel te zijn. En direct op het moment dat mijn vader in die badkamerruimte is, loopt zij onmiddellijk terug. Dat zie je hier. En loopt ze gewoon heel doelbewust in 1 keer naar die lade toe waar ook daadwerkelijk de portemonnee natuurlijk in zat. En het geheel gaat allemaal heel erg rustig. Ze pakt hier inderdaad die portemonnee, haalt heel zachtjes het geld eruit. En ik weet nog dat ik daar echt een uur over gedaan heb om te vertellen, tegen mijn vader, dat ik het durfde te vertellen. Omdat ik wist dat het zo’n klap voor hem was dat zij dat was.

23.25 Huub Waarin die in het begin alleen maar, ja stil was en gewoon haar naam zei van tjonge, hoe kan dat nou. Dus dat heeft, ja ik denk dat ik dat wel één van de lastigste momenten vond om, nou ja, te vertellen dat zij het was…
Voiceover Omdat Huub Veeneman voor het overige heel goede ervaringen met het verpleeghuis had, verzoekt hij ons de naam niet te noemen. De verzorgster is op staande voet ontslagen en door de rechter veroordeeld tot terugbetaling van een deel van het geld en een taakstraf.
Voiceover Dit is de woning van Kees Koelma en zijn vrouw Iepie. Ze zijn al 48 jaar samen. Als mevrouw Koelma gaat dementeren en voortdurend wegloopt, is hij ten einde raad. We bezoeken Kees Koelma. Hij is bereid om ons te vertellen wat er uiteindelijk mis ging.
[caption]
Koelma Kees Koelma
Ik wou haar zo lang mogelijk zelf verzorgen. En nou ja, toen liep het een keer uit de hand.
Int. En waaromwilde u zo graag haar zelf verzorgen?
Koelma Ja, we zijn 48 jaar getrouwd. Dus, he, dan wilde je, en ik heb haar beloofd ik zorg voor je. De naam staat op m’n arm.

Int. Iepie.
Koelma Ja. He, en nou ja die blijft erop. Zodoende..
Int. Dus u kon het niet over uw hart verkrijgen om te zeggen jij moet maar naar een verpleeghuis.
Koelma Nee. Ik had altijd gedacht dat ik het eerste ging. En nou moest ik dus net andersom. He…
Int. En dat wilde u niet.
Koelma Nee, dat wilde ik niet. Nee.
Voiceover Als mevrouw Koelma voor de zoveelste keer wil weglopen doet haar man de deur op slot. Ze wordt woedend.
Koelma Het eerste wat ze deed, ze gooide dat raam in. Ik zat daar dus. Ze komt daarheen en ze zegt tegen me van, komt het terecht? Nee. En toen gooide ze daar het raam eruit. Nou, toen was het dus bij mij, toen ging er een knop om van nou, want ik moest achter haar aan blijven lopen. Nou en toen heb ik haar dus hier aan de centrale verwarming vast gemaakt. Met een ketting. En met voldoende lengte dat ze dus bij de deur kon komen en bij de toilet kon komen. Dus, nou ja toen ging ze hier dus op de stoel zitten en toen was ze dus verder helemaal geen last meer.
Int. En die ketting, hoe zat die dan vast?
25.50 Koelma Ik had haar eerst om het middel gedaan, maar dat was in, ze schudt even en het viel op de grond. Dus, he. En toen heb ik ‘m om de nek gedaan. Ja. Ja….
Voiceover Als de dochter van het echtpaar op bezoek komt en haar moeder vastgeketend ziet zitten, belt ze de politie.
Koelma Nou, daar stonden ze, he van politie, nou. Nou ik loop naar de deur toe, doe de deur open. Nou toen was het, meteen, he, er werd niet gevraagd, nee er werd meteen, schoppen, slaan en alles tegelijk. He, en nou ja toen was het vechten in de gang. He, dus en er stonden overal politiebusjes. Een heel team stond er hier omheen.  He, overal waar maar een mogelijkheid was om uit, he, stonden twee polities.
Int. En hoe reageerde uw vrouw daarop?
Koelma Dat weet ik dus niet. Ik heb… .daarheen gegaan, naar de deur. Aan het vechten geweest. En ze hebben me mee genomen en ik heb wat er met min vrouw gebeurd is, of wanneer die weggehaald is, weet ik niets van. Helemaal niets. Dus, dat werd me dus nou ja later in het politiebureau verteld dat ze weg was. Opgehaald. Dus. En ’s avonds mocht ik dus om nou half twaalf mocht ik weer naar huis. En , nou ja,  dan kom je hier, dus en dan is ze weg. 
Int. Kees Koelma wordt als een misdadiger ingerekend. Maar vervolgd wordt hij niet omdat duidelijk wordt dat zijn daad er een was van onmacht, radeloosheid. Iets wat heel vaak speelt als het om ouderenmishandeling gaat. Wat andere hulpverleners niet lukt, lukt maatschappelijk werker Arno Wip wel. Hij weet meneer Koelma tot het inzicht te brengen dat hij zich anders moet opstellen.
Koelma Inpraten, op me in praten en op me in praten en op een gegeven moment zei hij van nou, als je je vrouw weer terug wilt hebben dan moet je veranderen. Dan moet je, nou ja, heel, heel erg zowat 180 graden om.
Int. En lukte dat?
Koelma Soms niet. Maar uiteindelijk zag ik dus, zag ik in dat dat moest.
[caption]
Wip Arno Wip, maatschappelijk werker Fier Fryslân
Wat mij het meest geraakt heeft blijft toch wel meneer Koelma. Omdat hij zo goed in staat was op een gegeven moment om te zeggen van ik moet niet meer vechten maar ik moet samenwerken. Ja.

28.21 Voiceover Arno Wip is ook betrokken bij een meldpunt van ouderenmishandeling in Friesland en ziet veel misstanden in verpleeghuizen en thuissituaties.
Wip Dan denk ik aan schelden, duwen, trekken, mensen tegen hun wil rondslepen, vastbinden.
Int. Straffen.
Wip Straffen. Ja.
Int. Klinkt wel heel gruwelijk.
Wip Ja.. Daarbij moet wel aangetekend worden dat dementerende ouderen natuurlijk ook gedrag vertonen wat heel moeilijk beheersbaar te houden en te maken is.
Voiceover Overal in het land zijn meldpunten opgericht voor ouderenmishandeling. En er is nu zelfs een geheime plek. Een soort ‘Blijf van m’n lijf-huis’ voor ouderen. Ergens in een verpleeghuis in Nederland waar slachtoffers van mishandeling tijdelijk kunnen worden opgevangen.
Int. Hier is een kamer
Lohman Hier is een kamer.
Int. Eigenlijk een hele gewone bejaardenwoning zo te zien.
[caption]
Lohman Mariet Lohman, stichting Wende
Ja, het is een bejaardenwoning zoals overal in het land en mensen die hier komen wonen worden hier ingehuisd als elk ander. Het grote geheim van die generatie kunnen ze hier gewoon bewaren, ja het is echt een geheime plek. En voor mensen geeft dat de eerste maanden rust. En ze kunnen zich hier dan heel snel thuis voelen. 
Voiceover Zoals de vader van Mirelle die door de zoon van zijn nieuwe vrouw werd afgeperst en bedreigd en verwaarloosd.
Mirelle In het begin was hij wel schichtig en dacht hij dat hij die jongen, die zoon van de familie steeds zag lopen. En durfde hij ook niet echt naar buiten. En ook steeds, wat hij ook deed, was steeds bij het gordijn kijken of hij hen niet buiten zag lopen.
Int. Hij bleef angstig.
Mirelle Ja.
Int. Wat hebben ze hier met hem gedaan?
Mirelle Ja ze hebben hem gewoon opgevangen en ja, dat is het eigenlijk. Gewoon rust gegeven.

30.12 Voiceover De komende jaren staan forse bezuinigingsoperaties op de ouderenzorg op stapel. Die moeten de overheid miljarden opleveren. 800 van de 2200 verpleeg- en verzorgingshuizen wacht sluiting.  Duizenden thuiszorg medewerkers zullen hun baan verliezen. Tegelijkertijd maakt de overheid zich zorgen over het fenomeen ouderenmishandeling. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de televisiespotjes.
[caption]
Stem Campagnespot Rijksoverheid
‘Het houdt niet op, niet vanzelf. Het houdt niet op, niet vanzelf. Het houdt niet op…’
[caption] Ouderenmishandeling stopt nooit vanzelf
Vrouw ‘Ik kan u doorverwijzen naar een stichting, …’
Voiceover Het Nationaal Ouderenfonds komt op voor ouderen en staat los van de overheid. Een telefoonteam zit daar dagelijks klaar om meldingen van ouderenmishandeling te beantwoorden. Hoe kijkt directeur Jan Romme naar die overheidscampagnes?
[caption]
Romme Jan Romme, Ouderenombudsman
Ik vind het bijzonder tegenstrijdig, he dure campagnes terwijl aan de andere kant fors bezuinigd wordt en door die forse bezuiniging, ja daarmee wordt ouderenmishandeling echt in de hand gewerkt.
Int. Merkt u dat ook aan de meldingen die hier binnenkomen?
Romme Ja er komen steeds meer meldingen binnen en ik denk dat dat ook een beetje gelijke tred houdt met het feit dat er steeds minder mensen in verzorgingstehuizen mogen zijn. Dat er steeds meer mensen in thuissituaties terecht komen. En ik denk dat daar echt de oudermishandeling door gaat stijgen en dat er achter die voordeur veel meer oudermishandeling plaatsvindt dan we vermoeden.
Keizer Nou die spotjes, ik denk dat dat magisch denken is. Het is gewoon een beetje wierook branden. Maar ik denk dat het echt geen enkele zin heeft. Zeker niet als je kijkt wat we aan het doen zijn, met de thuiszorg en met de verzorgingshuizen.
Int. Wat zijn we aan het doen feitelijk?
Romme Nou we zijn veel ouderen aan het wegduwen uit de overheidsvoorzieningen en die zijn we aan het terugduwen in hun eigen hok, waar we ze heel veel sterkte toewensen. Zonder de hulp die ze verdienen denk ik.

32.14 Voiceover De bezuinigingen zullen er voor zorgen dat er steeds meer mantelzorgers komen. In Noordwijkerhout helpt Willy Gilissen van Buurtzorg mensen die thuis de zorg hebben voor een dementerende partner. Vandaag bezoekt ze het echtpaar Bijlermeer. Meneer is dementerend en mevrouw vindt het moeilijk om daar mee om te gaan.
Gilissen Ik kan niet zeggen dat hier sprake is van mishandeling. Maar ik zie wel, dat het echtpaar heel veel zorgen heeft.
Int. Wat gebeurt daar als die druk te hoog oploopt?
[caption]
Gilissen Willy Gilissen, verpleegkundige
Spanningen. Mopperen. Onvermogen.
mw. Bijlermeer Wil je koffie of thee?
Hr. Bijlermeer Thee.
Mw. Bijlermeer Melk heb je nog weer niet koud gezet zeker?
Hr Bijlermeer Nee.
Mw Bijlermeer Ik heb al een glas, staat al klaar. Je staat ervoor, dus dan zie je dat glas toch ook staan?
[caption]
Mw Bijlermeer Wil Bijlermeer
Als je zelf ook moe ben en dan, als je ‘m een opdracht geeft en de opdracht gaat niet goed, ja dan word ik ook wel eens gefrustreerd en dan kan ik ook wel eens flink boos worden. Niet lichamelijk, maar ja, soms wel eens schelden.
Int. Wat zegt u dan?
Mw Bijlermeer Ja….  dat is een beetje…
Int. Doet  een beetje lelijk.
Mw Bijlermeer …een beetje lelijk tegen ‘m. ja.
Hr Bijlermeer Ja. En ik ga niet in discussie.
Int. Maar u heeft wel in de gaten dat uw vrouw lelijk tegen u doet.
Hr Bijlermeer Ja.
Int Hoe voelt dat?
[caption]
Hr Bijlermeer Sjaak Bijlermeer
Eenzaam. Ja.
Int. Want ze wordt boos op u omdat u dingen niet meer kunt. En daar kunt u niks aan doen.
Mw Bijlermeer Nee
Hr Bijlermeer Nee. Dan zeg ik wel een van doe ’t dan even zelf. Maar dan heb ik het weer gedaan. Dan is ze….
Hulp Nou nog even t ondergoed eh..
Man He?
Hulp Nou nog even je ondergoed opruimen.
Man Je hebt een bepaalde manier van vouwen he.
Hulp Waarom heb je dit niet in de was gegooid dan?
Man Nou ik moest ‘m effe gauw kwijt.
Hulp Ja, dan gooi je dat toch in de was? Hier, gooi maar in de was.
Man Waar moet je die hebben dan?
Hulp Die wasmand. Die wasmand moet je even hier naartoe brengen.
Man Met die, met dat ondergoed?
Hulp Ja.

34.48 Int. Bent u bezorgd over de leefomstandigheden van haar man die dementerend is?
Gilissen Hij gaat nu een aantal dagen in de week naar de dagopvang. Ze wonen wel, vind ik, vrij klein behuisd. Dus je hebt ook niet de mogelijkheid als partner om te zeggen, ik trek me eens even terug. Ja, ongewild zitten ze toch veel op elkaars lip. En doordat hij nu naar de dagopvang gaat, er ondersteuning is in de huishouding, is er wat meer lucht gekomen.  Kinderen kunnen ook niet altijd alles doen voor hun ouders want hebben zelf ook banen en ook kinderen die heel veel zorg en aandacht nodig hebben. Dus alle factoren waarop het eventueel mis zou kunnen gaan zijn aanwezig.
Int. Maar als we specifiek naar u kijken en de manier waarop u met uw man omgaat, wat vinden uw kinderen daar dan van?
Mw Bijlermeer Dan ben ik de boosdoener. Ze zullen ook nooit aan mij vragen van hoe gaat het met jou. Nee.
Int. Dus ze verwijten u dat u op een bepaalde manier met uw man omgaat.
Mw Bijlermeer Ja. Ik moet veranderen.
Int En hebben ze daar niet een klein beetje gelijk in? Want u bent niet degene die ziek is.
Mw Bijlermeer Nee dat klopt wel, maar je bent het wel samen. Ik bedoel, hij heeft er niet om gevraagd, maar ik heb er ook niet om gevraagd.
Hr Bijlermeer Nee.
Voiceover We vragen staatssecretaris Van Rijn van volksgezondheid, die ouderenmishandeling in zijn portefeuille heeft, meermaals om een interview. We willen weten, hoe kan het dat de overheid het probleem ouderenmishandeling signaleert en aan de andere kant door de bezuinigingen in de hand werkt. De staatssecretaris wil daarover met ons niet in gesprek. Volgens zijn woordvoerder heeft de bewindsman het door zijn overvolle agenda te druk. Tijdens het vragenuurtje in de Tweede Kamer horen we de staatssecretaris wel vertellen dat het juist beter wordt met de ouderenzorg.
[caption]
Van Rijn Martin van Rijn, staatssecretaris VWS/vragenuur NOS, 12 maart 2013
Als wij er met elkaar in slagen om de zorg op een andere manier t organiseren, is mensen in staat te stellen langer thuis te blijven wonen, dan kan de kwaliteit van de zorg erop vooruit gaan en kunnen we ook ervoor zorgen dat de zorg houdbaar blijft.
Keizer Ja ik vind het cynisch omdat ik denk, waarom lieg je. Het kan best zo zijn dat de maatregelen die hij nu aan het nemen is, dat die nodig zijn. Maar dan moet je, vind ik, want we zijn allemaal volwassen mensen onder elkaar, dan hoef je geen sprookje te vertellen. Dan kun je zeggen de kwaliteit van de ouderenzorg die gaan wij terugschroeven. Wat we hadden kunnen we niet langer betalen.
Int. Dat zegt hij niet.
Keizer Dat zegt hij niet. nee, dat zou ook niet erg goed…
Int. Hij zegt het wordt alleen maar beter.
Keizer Ja, ik vind dat een vervelende leugen. En ik voel me dan ook als gezondheidswerker een beetje aangetast in mijn geestelijke waardigheid want ik ben natuurlijk niet gek. Waarom zeg je dat nou zo. Ik vind dat heel moeilijk om daar mee te leven, met dat soort mededelingen.

37.43 Int Afgelopen december drukte de Telegraaf een kerstgroet af van de bewindslieden uit het kabinet, gericht aan de thuiszorg medewerkers. Premier Rutte noemt hen het medicijn tegen de eenzaamheid.
Keizer We knijpen de thuiszorg uit. We sluiten de verzorgingshuizen. Dat wil zeggen dat een groot aantal oudere mensen alleen zullen moeten voorttobben in eenzaamheid en in slechtere condities, omringd door mensen die door die slechtere condities dat, ja die participatie samenleving… is ook een nieuw woord he, in Nederland hebben we allerlei woorden voor bezuiniging. Dit is er ook weer eentje. Ja. Die participatie, die is er natuurlijk niet. Want als je een eenzame oudere die in een grote stad, die gaat natuurlijk niet verzorgd worden in relevant opzicht he. Iedereen wil best een keer boodschappen doen voor iemand, dat is helemaal geen probleem. Maar om continuïteit te bieden aan een oudere in jouw omgeving, dat is een taak. Dat is geen incident, dat is een plicht die je op je schouders zet. Vraag maar eens aan kinderen die voor hun ouders zorgen, hoe veel, wat dat betekent.  En dat kun je niet vragen aan buren of goedwillende neefjes die, zo werkt dat niet.
Voiceover Kees Koelma is het ook niet gelukt om thuis voor zijn vrouw te blijven zorgen. Mevrouw Koelma is inmiddels opgenomen in een verzorgingshuis.
Int. Hoe vaak gaat u naar uw vrouw toe?
Koelma Iedere dag. Ik help haar iedere dag met eten. Dus ik zorg dat ik daar 12 uur ben en dan ben ik er tot een uur of 1, kwart over 1. En dan g ik weer naar huis.
Int. En is dat fijn om daar te zijn?
Koelma Het is daar nu fijn ja. Ja. Ze heeft wel aardig, ze snapt het een beetje. He, zij is rustig en ik ben rustig.
39.40  aftiteling

Trefwoorden in deze uitzending: ouderen, bezuinigingen, uitbuiting, verwaarlozing, ouderenzorg, ouderenmishandeling
In Nederland wordt 1 op de 20 ouderen mishandeld. Onderzoekers denken dat die schatting nog aan de lage kant is. Ouderenmishandeling kent vele vormen: verwaarlozing, financiële uitbuiting, fysieke, geestelijke en zelfs seksuele mishandeling.

We onderzoeken wie dit doen en waarom? Hoe kan het dat in ons land zoveel ouderen onder de maat verzorgd worden?

Zembla tekent verhalen op van mensen die met ouderenmishandeling te maken hebben gehad. Zo is er meneer Koelma, die zijn dementerende echtgenote met een ketting om haar hals aan de radiator vastbond. Een verzorgster in een verpleeghuis die toegeeft wel eens patiënten te slaan. En een 91-jarige mevrouw die overlijdt na een val uit bed in het verzorgingshuis. De schouwarts tekent niet voor een natuurlijke dood, vanwege de uiteenlopende fracturen en verwondingen. De familie verdenkt de instelling van familie van mishandeling en schakelt de Inspectie voor de Gezondheidszorg in.

Ook brengt Zembla een bezoek aan een blijf-van-mijn-lijf huis voor ouderen, ergens op een geheime plek in Nederland.
 

ZEMBA - Ouderenmishandeling donderdag 16 januari om 21.10 uur bij de VARA op Nederland 2

Leidraad veilige zorgrelatie


De Leidraad Veilige Zorgrelatie
gaat over bewustwording, preventie en interventie van grensoverschrijdend gedrag en mishandeling van cliënten door medewerkers/ vrijwilligers in de professionele zorgrelatie.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Advies over onderzoek naar aard en omvang van misbruik van en geweld tegen ouderen in afhankelijkheidsrelaties
Ouderen die afhankelijk zijn van anderen, zowel thuiswonend als wonend in een zorginstelling, kunnen slachtoffer zijn van materiele uitbuiting of al dan niet opzettelijke mishandeling. Hoeveel ouderen hiervan slachtoffer zijn is onduidelijk. Het meest recente onderzoek stamt uit de jaren negentig. Schaamte, onwetendheid en de afhankelijke positie van het slachtoffer spelen, net als bij kindermishandeling en geweld tegen vrouwen, een belangrijke rol bij ouderenmishandeling. Dat maakt het fenomeen moeilijk bespreekbaar en te onderzoeken. Dit advies, dat is geschreven op het verzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport , beschrijft of onderzoek naar omvang en aard van ouderenmishandeling zinvol is en hoe dat onderzoek vorm zou kunnen krijgen.

Voor een veilig huis
Er rust een groot taboe op ouderenmishandeling. Erover beginnen is moeilijk, of u nu mantelzorger, een familielid of het slachtoffer bent. Om die stap makkelijker voor u te maken kunt u voor hulp en advies in vertrouwen bellen met het Steunpunt Huiselijk Geweld. http://www.vooreenveiligthuis.nl/ouderenmishandeling/

Huiselijkgeweld.nl
In Nederland onderscheiden we zes verschijningsvormen van ouderenmishandeling, namelijk lichamelijke mishandeling, psychische mishandeling, verwaarlozing, financiële uitbuiting, seksueel misbruik en de schending van rechten. De zes vormen, de definitie, omvang en achtergronden worden toegelicht in de Factsheet Ouderenmishandeling
Huiselijkgeweld.nl

Landelijk Platform Bestrijding Ouderenmishandeling
Het LPBO heeft als doel ouderenmishandeling te voorkomen, te signaleren en te bestrijden. LPBO website

Steunpunten huiselijk geweld (SHG's)
Hieronder treft u een overzicht aan van de Steunpunten huiselijk geweld (advies- en steunpunten) die momenteel actief zijn. Website

Brief van staatssecretaris Van Rijn
Brief van staatssecretaris Van Rijn (pdf) (VWS) aan de Tweede Kamer over de recente ontwikkelingen in de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Website Rijksoverheid

Kamerbrief (pdf) over de nadere uitwerking brief Hervorming Langdurige Zorg.

Uit dit overzicht (pdf) is op te maken dat de uitgaven langdurige zorg in de periode 2014-2018 met €3,4 mld. worden verlaagd.


Ouderenbonden:
• Ouderenfonds: http://www.ouderenfonds.nl/
ANBO (Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen)  http://www.anbo.nl/
• PCOB (Protestants Christelijke Ouderen Bond)  http://www.pcob.nl/
• Unie KBO (Katholieke Bond voor Ouderen)  http://www.pcob.nl/
• NVOG (Landelijke overkoepelende vereniging van organisaties van gepensioneerden) http://www.gepensioneerden.nl/
• NOOM (Netwerk van Organisaties van Oudere Migranten)  http://www.netwerknoom.nl/

Inspectie voor de Gezondheidzorg IGZ
Vragen op de website over ouderenmishandeling in de zorg

Mezzo
Landelijke vereniging voor mantelzorgers en vrijwilligers. Website

J a v a S c r i p t staat waarschijnlijk uit!

Deze website maakt gebruik van J a v vS c r ip t, onder andere voor het afspelen van video’s. Het lijkt erop dat J a v aS cr i pt uit staat, waardoor de site niet optimaal werkt.

Lees hier hoe je J av a Sc r i p t aan kunt zetten.