Thuiszitters

Colofon

Samenstelling en regie: Dirk Mostert
Research: André Nelis
Eindredactie: Manon Blaas

Gasten
 

S. Dekker

Staatssecretaris 
 
 
 

M. Dullaert

Kinderombudsman

 
 
 

E. Gerritsen

Jeugdbescherming Amsterdam
 
 
 

K. Slump

Onderwijsjurist

 

Transcriptie

00.10

 

[leader]

 

Voiceover

Veel ouders zitten tegenwoordig met de handen in het haar. Ze weten niet meer hoe ze moeten opvoeden.

 

Moeder

Ik vind het heel moeilijk hoe ik ‘m moet straffen of eigenlijk ook wel hoe ik ‘m moet belonen.

 

Voiceover

Moderne ouders vermijden een machtsstrijd en beschouwen hun kind liever als hun beste vriend of vriendin.

 

Vrouw

Ik zie wel dat we allemaal als ouders het lastig vinden om die grenzen te stellen. Om ja toch een soort van natuurlijke hiërarchie in stand te houden. Dat we allemaal geneigd zijn onze kinderen te veel te verwennen.

 

Voiceover

In plaats van bevelende ouders zien we smekende ouders die hun kinderen met zachte hand hun wil proberen op te leggen.

 

Vrouw

Het is nooit erg om eens een keer te buigen om je ongelijk te geven, maar ouders die op hun knieën voor hun kinderen, dat is niet goed.

 

Voiceover

En we zien gepamperde kinderen die door hun ouders op een voetstuk worden geplaatst.

 

Lloyd

Ik denk soms, ja ik hoef toch niks te doen. Want m’n moeder vindt me toch al speciaal.

 

Voiceover

Wat voor jeugd creëren de ouders van tegenwoordig eigenlijk?

 

Derksen

In Nederland scoren de jongeren heel hoog op de geluk-barometer. Tegelijkertijd zijn ze oververtegenwoordigd in de geestelijke gezondheidszorg en kunne n ze dus in het dagelijks leven kennelijk dat geluk niet vasthouden.

 

Voiceover

Zembla onderzoekt wat opvoeden in deze tijd zo moeilijk maakt.

01.45

[caption]

Ouders van tegenwoordig

 

Moeder

He en je gaat niet mee naar oma?

 

Zoon

Nee

 

Moeder

Waarom eigenlijk niet?

 

Zoon

Ik heb geen zin.

 

Moeder

Ik vind het jammer. Ik wil graag dat je mee gaat.

 

Zoon

Ik ga volgende keer mee mama

 

Moeder

Ja, ja dat… .dat zal wel.

 

Zoon

Ja dat klopt ook inderdaad.

 

Moeder

Wat ga jij doen dan?

 

zoon

Ja gewoon een beetje chillen.

 

Moeder

Niet de hele nacht gamen he.

 

Zoon

Gamen?

 

Voiceover

We maken kennis met Lloyd van 15, en zijn moeder France Verdeuzeldonk, bij wie hij de helft van de tijd woont omdat zijn ouders gescheiden zijn.

 

Moeder

…in de buurt is en dan kunnen we een keer bij oma eten… al die ballen die ik in de lucht moet houden om al die wensen van jou op je verjaardagslijstje te kunnen betalen.

 

Zoon

Al die wensen, het zijn er 3 of zo

 

Moeder

Anders kan ik ’t allemaal niet betalen. Ja hallo, ’t zijn er 3, ja alla, wat kosten die dingen? Hoe heet zo’n ding, een eh koptelefoon van meer dan 200 euro. Grapjas.

 

Int.

Voordat u zelf kinderen kreeg, wat voor verwachtingen had u toen van het ouderschap?

 

Verdeuzeldonk

F. Verdeuzeldonk

Vooral dat ik heel erg veel van een kind zou kunnen houden. En dat ik heel, heel veel warmte zou kunnen geven, dat ik er heel blij van zou worden en heel trots.

 

Moeder

Schat, ik hou zoveel van je. he.

 

Zoon

Ja oké, oké oké.  Ik ook van jou mama.

 

Moeder

Kindje…

 

Int.

En op welke momenten dacht u, nou het is toch wel iets moeilijker dan ik had gedacht.

 

Verdeuzeldonk

Nou toen ik eh veel moeite kreeg met hem leren eten wat ik graag wilde dat ie zou eten, toen dacht ik, nou het is toch wel een stuk moeilijker dan ik dacht. Dat was de eerste hobbel. Hij wilde geen fruit, hij wilde geen groente.

 

Int.

En is dat nog altijd zo?

 

Verdeuzeldonk

Ja, eerlijk gezegd is dat nog altijd zo ja. Ja.

 

Moeder

En je moet je fruitdrankje ook nog opdrinken he.

 

Zoon

Oh…

 

Moeder

Ja ja.

 

Verdeuzeldonk

Het is een prinsje en hij krijgt smoothies te drinken iedere dag omdat ie anders geen fruit eet. Nou dat is, kost best veel geld maar ja dat doen we dan maar want hij, hij doet het gewoon niet. Hij, nou hij weigert het.

 

[caption]

Lloyd

Lloyd

Ik vind de textuur niet zo lekker. Dat is denk ik het meeste, want als het ijs is of zo of als ik het kan drinken, dan vind ik het prima. Alleen als er stukjes n zitten of zo, dan nee. Dat wordt ‘m niet.

 

Moeder

En groente, ja, dan erwtjes die telt ie. Dan zeggen we 10 erwtjes. Nou ja, is toch niet te geloven? En soms zeg ik ah nog een schepje voor mama of nog een blaadje sla voor papa. Weet je, ik zeg goh je bent net vier. Maar het maakt totaal geen indruk.

 

Lloyd

Een beetje kinderachtig,  maar…

 

Int.

Ja want denk je dan niet bij jezelf oh ik ben bijna15 en dan moeten we het nog over hapjes hebben.

 

Lloyd

Ja, nee ik weet het maar, maar als ze me niet lastig zou vallen, zegt ze zo neem nog 1 hap of nog 2 happen en dan heb ik die 2 happen genomen dan zegt ze kom op, nog 3. Weet je en dan ben ik echt zo van oké, je zei net dit. Dus hoezo voeg je er dan aan toe, je moet al blij zijn dat ik dit heb gegeten.

04.37

Verdeuzeldonk

Ik wil heel graag dat wij een goeie relatie hebben, dat we niet de hele tijd ruzie hebben. Ik ben gek op ‘m. Waar ik vandaan kom uit Brabant zeggen we altijd hij kan bij mij op tafel poepen en dan word ik nog niet boos. Nou, eh dit is een klassiek voorbeeld van eh, van dat spreekwoord.

 

Lloyd

Ik denk soms, ah ik hoef toch niks te doen want m’n moeder vindt me toch al speciaal.

 

Voiceover

Speciaal. Dat vinden we onze kinderen tegenwoordig. Iedere geboorte een bijzondere gebeurtenis. Elk kind een prinsje of prinsesje. Om te koesteren en eigen dromen mee waar te maken. Dat was in de jaren ’50 wel anders. Kinderen kwamen er gewoon. Dat was niet echt bijzonder. In die tijd stond het er met de hiërarchische verhoudingen ook anders voor. Vader en moeder werden met u aangesproken. De meester was een autoriteit. Gehoorzaamheid, ijver en discipline, daar ging het om.

 

Voiceover

De Nijmeegse hoogleraar klinische psychologie Jan Derksen spreekt over de achterbankgeneratie, als hij het heeft over de jeugd van nu. Van hem willen we weten, wat bedoelt hij daar eigenlijk mee?

 

[caption]

Derksen

J. Derksen, hoogleraar klinische psychologie

Met de achterbankgeneratie bedoelen we zeg maar de kinderen die we op de achterbank van onze auto’s naar school hebben gebracht, naar de pianoles, naar de gymles, naar de zwemles. En waarbij we de kinderen zeg maar, eh waar, waar we om de kinderen heen een soort buffer leggen waarmee we ze beschermen tegen de regen, waardoor ze niet meer nat hoeven te worden. Dat ze niet meer op hun fiets het zelf moeten doen. Ze hoeven als het ware met heel weinig inspanning worden ze overal naartoe gebracht en dan krijgen kinderen zelf ook het idee, van dus dat die wereld zo in elkaar zit.

 

Voiceover

Het begint al in de peuterklas zegt Derksen.

 

Derksen

Het voorbeeld van een kleuterleidster die een kind een toren laat bouwen en dan het laatste stukje zelf erop legt, want het zou wel eens kunnen zijn dat dan juist die toren omvalt en die frustratie wil de leidster dan het kind besparen. Dit is een soort symptoom van die achterbankgeneratie van onze tegenwoordige tijd, waarin we kinderen dus niet meer leren om die frustratie juist mee te maken en daarvan te groeien.

07.00

Derksen

Ik heb ook een moeder meegemaakt die met haar oudste dochter zo voorzichtig was, en zo, zo’n buffer steeds om haar heen legde, dat ze zelfs bezig was met het eerste seksueel contact wat dit meisje zou hebben eigenlijk voor haar helemaal te orkestreren, helemaal vorm te geven want dat mocht op geen enkele manier een teleurstelling worden.

 

Voiceover

Veel is terug te voeren op de veranderende gezagsverhoudingen. De 24-jarige Thomas is student in Amsterdam. Hij is van een generatie die nauwelijks met gezagsverhoudingen is opgegroeid.

 

[caption]

Thomas

Thomas

Ik denk dat ik die gezagsverhoudingen eigenlijk bijna nergens heb meegekregen, middelbare school ja ook niet echt. Eh… tuurlijk er was een gezagsverhouding, tuurlijk. Maar t was niet u, ‘t was niet meneer, ‘t was heel vriendschappelijk eigenlijk zelfs. En ik denk dat dat steeds meer de norm wordt.

 

Voiceover

Dit is Paul Prenen, musicus. De vader van Thomas. Voor Thomas en zijn vader geldt dat ze eerder een vriendschappelijke dan een vader-en-zoon relatie hebben.

 

Thomas

Ik denk dat mijn vader vanaf vrij jonge leeftijd tegen mij sprak alsof wei n ieder geval tot op bepaalde hoogte op gelijke voet stonden.

 

[caption]

Thomas

Thomas

Als wij het over de krant hadden of overboeken of over, zelfs over zijn leven of over mijn leven, dan, dan was er een, hing er een sfeer van ehm, ja kameraadschap eigenlijk meer dan, dan een vader-zoon relatie.

 

Int.

En hoe oud was je dan?

 

Thomas

Vanaf 5 jaar oud.

 

[caption]

Prenen

P. Prenen

Ik ben opgevoed in een heel hiërarchisch gezin he, dus vader en moeder, nou zoals in de 19e eeuw en 18e eeuw gebruikelijk was, die hadden alles voor het zeggen. En dat wilde ik absoluut niet. Mijn grootste fout, vergissing, was dus dat ik dacht ik ben de vriend van Thomas. Ik ben Paul en ik ben niet papa.

08.56

Thomas

Later toen ik in de puberteit kwam, dan ging dat wringen. Er is een heel erg verschil tussen boos worden op een vriend en op je vader. En dat is … nou dat heeft er denk ik voor gezorgd dat eh, dat ik het in de puberteit heel moeilijk vond om ergens tegenaan te trappen.

 

[caption]

Prenen

P. Prenen

Ik denk dat wat ik gedaan heb, dat dat wel vaak voorkomt, dus dat ouders eh te veel vriend, vriendin van hun kinderen willen zijn en eh, en ook te veel dat, maar dat weten we al, weten we allemaal natuurlijk wel, dat ze te veel willen onderhandelen met de kinderen, uit gaan leggen waarom ze iets willen en eh, en dat hoeft niet. Je kunt best tegen kinderen zeggen nou, ik wil dat dit of dat gebeurt en waarom? Nou omdat ik je vader ben. Ik weet dat dat het beste is, punt uit.  

 

Voiceover

In de boeken die historisch pedagogo en journalist Mirjam Schöttelndreier over opvoeden schreef, benadrukt ze de keerzijde van een al te vriendschappelijke verhouding tussen ouders en hun kinderen.

 

[caption]

Schöttelndreier

M. Schöttelndreier, historisch pedagoog/journalist

Ik denk dat het heel fijn is als ouders je beste vriend zijn. Maar zoals met alles, het moet natuurlijk niet zo zijn dat eh je echt vriendjes als leeftijdgenoten bent want je bent de ouder. Dus je moet op een gegeven moment een grens trekken waar je ouder bent en waar vriend.

 

Voiceover

In haar publicaties spreekt Schöttelndreier van opvoedverdwazing.

 

[caption]

Schöttelndreier

M. Schöttelndreier, historisch pedagoog/journalist

Dan zie ik situaties voor me dat ouders in een winkel staan en werkelijk hun kind smeken om naar ze te luisteren. Of ik zit soms in de achtertuin en dan hoor ik wederom smekende ouders of Pietje of Marietje alsjeblieft wil doen wat zij vragen, op hun knietjes. En dan denk ik oh mijn hemel, hier zijn de zaken echt omgekeerd.

 

Moeder

Maar, je gaat het wel doen he?

 

Zoon

Ja mam

 

Moeder

Ja geen flauwekul he

 

Zoon

Ja

 

Moeder

ja ja ja ja.. inderdaad. Nou zie dat je weg bent.

 

Zoon

Oké, ik eh ga. Geschiedenis doen.

 

Moeder

Move

 

Zoon

Oké, doei ma

 

Moeder

Doei schat.

 

[caption]

Verdeuzeldonk

F. Verdeuzeldonk

Ik krijg ’m gewoon niet z’n bed uit. Ik sta er gewoon bij, ik kijk ernaar,  ik trek aan ‘m he, letterlijk he, ik trek gewoon aan z’n been. Ik doe z’n sokken aan. Ik leg z’n kleren klaar. Hij komt er gewoon niet uit. Nou, dan is ie er eindelijk uit. Ik maak z’n ontbijt klaar, ik leg z’n jas klaar, z’n tas is klaar.

 

[caption]

Lloyd

Lloyd

Soms als ik zeg maar nog aan het eten ben, dan legt ze mijn tandenborstel klaar met mijn tandpasta er naast zeg maar. En … ja… ja. En als ik dan zeg maar m’n fiets ga halen, en het zadel is nat of zo dan vraag ik niet zeg maar iets, dan maak ik het zelf zeg maar droog. Maar dan maakt zij het altijd droog met d’r, met d’r badjas of zo, want meestal hoeft ze nog niet weg te gaan. Dus. Zeg maar wat ze doet is, vind ik heel fijn zeg maar. Het helpt heel erg, anders zou ik nog vaker te laat zijn.

11.53

[caption]

Derksen

J. Derksen, hoogleraar klinische psychologie

Vaak zie je dat ouders, het generatieverschil is weggevallen en dan zijn ze kind met de kinderen. En als ze dan van de kinderen iets gedaan willen hebben, dan hebben ze geen gezag en dan zijn er geen regels. En dan smeken ze bijna het kind om het alsnog te doen. Dit is absurd. Dit is werkelijk belachelijk. In een opvoeding behoren regels te zijn, er hoort ook een bepaald angstniveau te zijn en veel in onze opvoeding heeft ertoe geleid dat angst eigenlijk helemaal weg is. Terwijl angst normaal bij mensen hoort en angst ook vaak nodig is om mensen te helpen sturen en te helpen ontwikkelen.

 

Voiceover

Dat vaders en moeders van autoritaire ouders in smekende ouders zijn veranderd, komt volgens Mirjam Schöttelndreier doordat allerlei ontwikkelingen sinds de oorlog het autoritaire ouderschap hebben ondermijnd.

 

[caption]

Schöttelndreier

M. Schöttelndreier, historisch pedagoog/journalist

We hebben natuurlijk de democratisering gezien, we moesten allemaal  wat eh vriendelijker en eerlijker met elkaar omgaan. Eh er is geen god en gebod meer dat zegt dat de ouder de uitvoerder van dat god en gebod is. Dus de autoriteit van de ouder wordt niet meer bekrachtigd van buiten door zo’n instantie. Wat ook een belangrijke is, dat we niet meer zo in discipline geloven.  Want ook na de oorlog hebben we geleerd van ho, we moeten niet als een kudde achter 1 boze man met een snor aan lopen, we moeten niet meer de heilige discipline hebben. Dus mensen gingen zich bevrijden, bevrijden ook van discipline. En dat betekent ook als ouder dat je niet meer de eenduidige disciplinerende macht bent. Je wordt een onderhandelende ouder, je wordt een vragende ouder, je wordt een overleggende ouder. Allemaal hele goeie dingen maar daar gaat het ook dus wel eens , vliegen we uit de bocht.

13.35

Tromp

Ik zie wel da we allemaal als ouders het lastig vinden om die grenzen te stellen. Om, ja toch een soort van natuurlijke hiërarchie in stand te houden. Dat we allemaal geneigd zijn onze kinderen teveel te verwennen.  

 

Voiceover

Dit is Renate Tromp. Een werkende moeder met 2 jonge kinderen. Ze is tevreden over haar manier van opvoeden maar stelt vast dat de redelijk strenge opvoeding van haar dochter op school weer te niet wordt gedaan.

 

[caption]

Tromp

R. Tromp

Ik merk dat ze in het weekend dat ze eigenlijk gewoon haar leeftijd is. 8, 9, veel met haar broertje speelt. Rustig is, lief is. Ehm en op maandag leveren we d’r weer af op school. Ja en dan begint, ik noem het altijd een soort van jungle, het is toch een beetje survival of de fittest op die school, eh er gebeurt ook heel veel, het is heel druk. Dus ja, iedere dag als ze weer thuis komt en na een week helemaal, moeten we d’r eigenlijk weer een beetje terug modelleren in dat rustige eh lieve eh mei…ja gevoelige meisje wat ze eigenlijk is.

 

Voiceover

Volgens Renate wordt haar dochter op school dus negatief beïnvloed.

 

Int.

Waar merkt u dat dan aan?

 

Tromp

Nou het zijn vooral die gebaartjes, het duhh en het natuurlijk en jaha en alles in een ehm… ja negatieve sfeer. Blijf jij maar even daar. Dat gevoel. Eh ja wat wij hier thuis totaal niet accepteren.

 

Voiceover

Renate maakt zich niet alleen zorgen over omgevingsinvloeden, ze vraagt zich ook af wat de materiele welvaart met haar kinderen doet.

 

Tromp

Ze zijn sowieso verwend in de dingen die voor hun normaal zijn, als eh twee auto’s hebben, vakanties, eh nieuwe kleren. Eh in principe alles kunnen krijgen wat ze willen. Maar ik merk dat ik me soms wel eens afvraag wat voor wereld hebben wij eigenlijk geschetst voor onze kinderen en hoe lang kunnen wij dit nog waarmaken.

15.51

[caption]

Schöttelndreier

M. Schöttelndreier, historisch pedagoog/journalist

Opvoeden in schaarste is relatief eenvoudig. Je kan van alles willen maar het is er niet.  Dus klaar. Dus je bent blij als er eten op tafel is of dat je een keer, 1 keer in het jaar, een nieuwe broek krijgt. En andersom in overvloed is het heel ingewikkeld. Want het is er wel en het kan wel.

 

Moeder

Schiet eens op.

 

Zoon

Ja. Doe jij de helft dan.

 

Verdeuzeldonk

Ik vind het heel moeilijk hoe ik hem moet straffen of eigenlijk ook wel hoe ik ‘m moet belonen en hoe kan ik ‘m nou het beste stimuleren. Hij heeft gewoon alles al. Kijk op z’n slaapkamer, hij heeft een extra lounge kamer erbij.

 

[caption]

Verdeuzeldonk

F. Verdeuzeldonk

Met een slaapbank, met een televisie, hij heeft een telefoon en iPad, de hele toestand. En eh ja, dan komt ‘ie huis en dan heeft ‘ie iets niet gedaan of hij wil iets niet of hij wil z’n huiswerk niet maken. Maar ja hoe straf ik ‘m dan. Ik denk dan van ja, z’n telefoon afnemen, ben ik zelf het slachtoffer, kan ik ‘m niet meer bellen. Z’n iPad afnemen, oké. Dat wil ik dan nog wel eens doen. Maar z’n computer onder de arm nemen, de televisie die op z’n kamer staat. Ja, ik wil dat ook helemaal niet. Ik, ik heb geen zin om hem te straffen.

 

Int.

Waar kan ze jou nou het meeste mee straffen?

 

Lloyd

Ik weet het echt niet. Bijvoorbeeld, zij denkt dat het mijn Playstation afpakken is. Dat maakt me echt niet uit. Bijvoorbeeld dan zou ik gewoon meer gaan voetballen of zo. Ehm.. bijvoorbeeld ze denkt mijn telefoon afpakken. Dat is gewoon meer onhandig voor haar dan voor mij. Want dan kan ze me niet bereiken. Ja, ik weet het echt niet.

17.22

Schöttelndreier

Ik denk dat het voor ouders tegenwoordig ook wel lastig is omdat we vroeger misschien niet pedagogen hadden die het echt bij het rechte eind hadden, misschien had Spock het niet bij het rechte eind maar er was iemand. En misschien had de dominee en de pastoor het niet bij het rechte eind maar er was wel iemand om je aan te spiegelen. En er zijn nu heel weinig mensen om je aan te spiegelen. De echte wegwijzer die is er niet meer dus dan is de ouder op zichzelf aangewezen en dat valt niet altijd mee.

 

Voiceover

Toch is er tegenwoordig nog een wegwijzer. De televisie. Super nanny Jo Frost maakte een van de eerste populaire opvoedprogramma’s op tv. Tegenwoordig schiet ze ook in Nederland radeloze gezinnen te hulp.

 

Fragment

Frost

 

“Ik kom je helpen, hou nog even vol. Tot snel.”

 

Voiceover

Al is hier niet iedereen fan van haar methodes. Vooral het gebruik van het zogenoemde strafstoeltje wordt bekritiseerd. Het langdurig en bij herhaling afzonderen van een lastig kind wordt door sommigen zelfs als kindermishandeling gezien.

 

Fragment

Kind

Moeder

 

Kind

moeder

 

“ik wil uit de time-out.”

“Je mag uit de time-out als je sorry zegt. Dus wat zeg je tegen mij?”

“Sorry.”

“Dank je.”

 

Voiceover

We spreken de Nederlandse equivalent van Jo Frost, kinderpsycholoog Tischa Neve. Ze was betrokken bij het opvoedprogramma  Schatjes.

18.53

[caption]

Neve

T. Neve, kinderpsycholoog

Ik denk dat veel ouders op zoek zijn naar makkelijke pasklare oplossingen en dat is wat Jo Frost met haar methode natuurlijk biedt. Het is heel duidelijk, dit gedrag beloon je, dit gedrag straf je, dit gedrag negeer je. En je probeert positief te zijn met elkaar. Ze is heel helder en heel duidelijk en dat geeft ouders natuurlijk iets in handen om thuis te gaan doen en te proberen en dat voelt fijn voor ouders.

 

Fragment

Schatjes – EO, 2008

 

Voiceover

7 jaar geleden. Voor het televisieprogramma Schatjes is Tischa Neve op weg naar de familie Norden om hen te helpen bij het opvoeden van hun twee kinderen.  Wij gaan terug naar de familie en willen weten, wat was er mis met de opvoeding? En hoe hielp een televisieprogramma dat te veranderen?

 

[caption]

Mw Norden

E. Norden

Ik wist niet meer wat ik met Harmke aan moest. Ze was onhandelbaar in mijn ogen, ik wist het echt niet meer. Ik dacht, en toen zag ik een oproep op televisie toen dacht ik nou dat zou, dat is mijn laatste eh… manier zeg maar. Dit zou me moeten kunnen redden, ik weetniet meer hoe het moet.

 

 

Driftbuien, boos, huilen, chagrijnig vond ik. Niet goed aanspreekbaar. En ik kon ook geen contact met haar krijgen, ik had geen goeie band met haar.

 

Fragment

Moeder

 

“De tv blijft even uit.”

 

Neve

Op het moment dat ik de beelden terug liet zien, was eigenlijk de hele eye opener er al.

 

[caption]

Neve

T. neve, kinderpsycholoog

En door het programma zijn we bezig geweest met die band tussen moeder en dochter weer te verbeteren, meer begrip te kweken voor hun dochtertje en ook te laten zien dat zij gewoon kind mocht zijn.

 

Mw Norden

Ik zag wat ik deed. Ik vond het echt vreselijk. Ik moest echt huilen ervan. Want dat wil je niet. He, eh ik eh ja ik wil het gewoon heel goed doen en voor allebei de kinderen.

 

Voiceover

Ook de ouders Norden volgden destijds het advies om hun kinderen af te zonderen als ze erg lastig waren.

 

Mw Norden

Soms dan had ik het gevoel dat ze echt even time-out moesten, allebei. Als Harmke zo driftig werd en huilen, schreeuwen, dan kon ik er ook niets mee. Dus dan zei ik, ga maar even afkoelen.

 

[caption]

Harmke

Harmke

Dan schreeuwde ik altijd heel hard dat ik er weer af wou, want ik vond volgens mij, wat ik me nog kan herinneren, vond i k het heel eng om op de trap te zitten.

 

Fragment

Moeder

 

“Hou even op. Jij moet, ja maar jij bent Ron aan het uitdagen.”

 

Harmke

Soms schaam ik me er wel voor dat je, ja onhandelbaar was. Dat anderen het kunnen zien en zo, dat ook bekenden het gezien hebben. En ja ook om jezelf zo terug te zien als klein kind. Is wel een beetje vreemd.

 

Voiceover

De familie Norden zegt toen baat te hebben gehad bij het opvoedprogramma. Al staan de gezagsverhoudingen nu en dan nog steeds onder druk.

 

Mw Norden

Met Harmke vind ik echt moeilijk dat vind ik echt meisjes eh rot dit of kut dat of weet ik veel wat, dat vind ik lastig. En dan vind ik het respect ook wel dat ik denk van jeetje zeg, heb je geen respect voor mij?

 

Hr Norden

Ja

 

Mw Norden

Ik ben je vriendinnetje niet.

 

Hr Norden

Nee

 

Mw Norden

En dat vind ik toch wel echt belangrijk, ik ben echt niet haar vriendinnetje of haar zusje. Ik ben nog wel steeds moeder en ik vind dat ze bepaalde dingen echt niet tegen mij hoeft te zeggen.

 

Harmke

Ik ga niet met d’r om als een heilige of zo, dus daarom dat ik soms wel een woord tegen haar zeg omdat natuurlijk de hele dag ga je met je vriendinnen om en dan kan je alles zeggen wat je wilt. En dan kom je thuis bij je moeder en dan kan dat niet meer..

 

Int.

Dus het gaat per ongeluk.

 

Harmke

Ja.

22.10

Voiceover

Ook professor Derksen merkt op zijn universiteit dat de gezagsverhoudingen zijn verwaterd.

 

[caption]

Derksen

J. Derksen, hoogleraar klinische psychologie

Ik merk dat ze veel gemakkelijker dan vroeger mijn kamer binnen komen. Mij tutoyeren, me met de voornaam aanspreken, er vanuit gaan dat we eigenlijk gelijkwaardig zijn. En dan zijn ze meestal zijn ze ’t meestal ook nog oneens als ze een laag cijfer hebben gekregen en gaan heel gemakkelijk in beroep, bij bijvoorbeeld de examencommissie. En als iets ze niet bevalt dan zetten ze het op Facebook en dan zingt het behoorlijk rond. Dus je wordt gemakkelijk niet erg populair als je nog streng bent.

 

Voiceover

Paul was alles behalve streng. Wel gaf hij zijn zoon kennis mee en algemene ontwikkeling en hoopte hij tevergeefs dat zijn zoon in zijn muzikale voetsporen zou treden.

 

[caption]

Thomas

Thomas

Op een bepaald moment bekroop mij heel reg het gevoel dat ik niet mijn leven aan het leven was, maar het leven dat iemand anders voor mij uitgestippeld had. En niet heel bewust, niet dat daar iets over gezegd was, maar dat ik, ik had het gevoel dat ik intelligent moest zijn, ik had het gevoel dat ik een instrument moest spelen, ik had ’t gevoel dat ik eh, ja goed, goeie zoon moest zijn.

 

Prenen

Toen Thomas op de wereld kwam toen dacht ik nou ik zal Thomas nooit zeggen je moet dit doen en je moet dat doen en ik wil dat je zoveel uur piano studeert en die boeken moet je lezen.

 

[caption]

Prenen

P. Prenen

En tot m’n stomme verbazing zei Thomas toen ie 18  was of zo, ongeveer, zei die dat ie dus, dat ie een hele, veel druk heeft ervaren van mij om, dat ie presteerde op school bijvoorbeeld op zijn middelbare school.

 

Thomas

Het enige is dat het ook heel erg samenviel met mijn eigen verwachting van mezelf. En het feit dat ik dat heel erg projecteerde op mijn ouders in de zin dat ik het gevoel had dat hun liefde tot op zekere hoogte, hun liefde voor mij, tot op zekere hoogte afhankelijk was van de mate waarin ik aan die gevoelde verwachtingen voldeed.

 

Prenen

Ja dat vind ik pijnlijk. Want dat is iets wat ik totaal niet wilde. En ja het is toch gebeurd.

 

[caption]

Schöttelndreier

M. Schöttelndreier, historisch pedagoog/journalist

Ik denk dat ouders van hun kinderen vaak tegenwoordig veel vragen. Of dat meer is dan vroeger, dat is ook altijd moeilijk om hard te maken, maar wat natuurlijk wel zo is, het leven is voor iedereen tegenwoordig een project want het paradijs is hier en niet meer later in het hiernamaals. Dus wij moeten hier slagen. Hier moeten we gelukkig zijn, hier komt alles op ons af. En we hebben een maatschappij waarin veel kan. Dus als ouder moet je slagen maar je kind moet ook slagen.

 

Voiceover

Lloyd’s schoolcarrière heeft niet zijn hoogste prioriteit. En dat baart zijn moeder zorgen. Zij wil dat hij ambitieus is.

24.58

[caption]

Verdeuzeldonk

F. Verdeuzeldonk

Wij willen heel graag dat ie naar het VWO kan, iedereen zegt altijd op school, op de scholen, dat dat moet lukken. Maar ja zijn inzet daar schort het natuurlijk aan. Het is een echte jongen. Hij vindt meisjes buitengewoon boeiend en gamen. Dan zegt ‘ie, ah jullie zitten de hele dag op m’n nek en jullie zitten me op te jagen, hou daar nou eens mee op, laat mij nou eens zien dat ik het kan. Nou dat hebben we gedaan. Is meneer blijven zitten.

 

Lloyd

Ze zeggen altijd dat ik verslaafd ben heel erg. Maar…

 

Int.

Aan het gamen.

 

Lloyd

Ja maar ik vind van niet. Mijn moeder begrijpt ‘t volgens mij ook niet, want ze heeft zo’n ding nooit gehad en mijn vader ook niet.

 

[caption]

Lloyd

Lloyd

Dus ik zeg altijd tegen haar, je begrijpt niet wat ik hier doe. Dus bemoei je er ook niet mee.

 

Verdeuzeldonk

In het weekend kan ik er wel eens van balen, dan zitten ze gewoon uren achter elkaar te gamen maar dan jaag ik ze soms gewoon naar buiten. Nou ja, de ene keer lukt dat wel en de andere keer niet. En als het niet lukt dan zeg ik tegen hem van was leuk maar de volgende keer gaan we dat anders doen.

 

Lloyd

Ik wil ook best wel vaak iets doen zeg maar. Maar dan, hetgene wat ze wil dat ik doe wil ik niet.

 

Voiceover

Als Thomas gaat studeren mislukt de ene studie na de andere. Het lukt niet om zijn gevoel van eigenwaarde terug te winnen.

 

[caption]

Thomas

Thomas

Omdat ik letterlijk eraan onderdoor ging in de zin dat ik mezelf zoveel druk oplegde, zo erg het gevoel had dat het nooit goed genoeg was of dat ik er teveel met de pet naar gooide of dat eigenlijk die hele studie veel te makkelijk was en dat, ja dat moest toch allemaal, ik had allemaal verklaringen ervoor. Op een bepaald moment, een half jaar gestudeerd en daarna was ik helemaal totaal opgebrand. Dat was, ik vond het helemaal verschrikkelijk. En toen heb ik besloten om in ieder geval tijdelijk te accepteren voor mezelf dat het gewoon niet lukte.

26.52

[caption]

Derksen

J. Derksen, hoogleraar klinische psychologie

Onze jeugd lijkt heel gelukkig, maar als ze dan rond de 20 zijn dan belanden ze en masse op de bank van de psychotherapeut. En dan hebben ze bij allerlei levenskwesties hebben ze hulp nodig.

 

Int.

Hoe komt dat?

 

Derksen

Nou, dan krijg je dus het verhaal dat ze eigenlijk slecht zijn voorbereid op die complexe wereld waarin ze dan in terecht komen en dat ze vaak te veel zijn geprezen en dat ze te veel uit de wind zijn gehouden. Dat ze te veel op de achterbank zijn getransporteerd, dat ze niet hebben geleerd om frustraties echt te verdragen. Dat ze ook emoties aankunnen, kunnen verwerken. Dat ze met verdriet om kunnen gaan, dat ze er tegen kunnen als leeftijdsgenoten hen niet aardig vinden, als een relatie verbreekt, als ze zeg maar bij de werkgever een negatief functioneringsgesprek krijgen waar ze niet op gerekend hadden. Dus en die tegenslag die er dan komt, leidt vaak tot klachten als burn out, overspannignsklachten. Angstklachten. Verstoring van de stemming et cetera.

 

Voiceover

Van de hand van professor Derksen verschijnt deze week het boek  ‘Iedereen een psychische aandoening?’. Zijn onderzoek wijst uit dat jongeren zijn oververtegenwoordigd in de geestelijke gezondheidszorg.

 

[caption]

Derksen

J. Derksen, hoogleraar klinische psychologie

De laatste 20 jaar zijn de psychische stoornissen niet echt toegenomen, zijn eerder wat afgenomen. Maar het gekke is, in contrast daarmee, dat de hulpvraag is verdrievoudigd. En dus we hebben nu ruim meer dan 40% jongeren onder 25 jaar bevolken de GGZ met klachten die we toch in verband moeten brengen met de opvoeding. Met de opvoeding die ze gehad hebben,  waarbij  ze te weinig hebben geleerd om vanuit regels met frustratie om te gaan, waarbij ze te weinig ook als kinderen al zijn belast. Te weinig eelt op de ziel hebben gekregen. En dit leidt er nu toe dat de GGZ ontspoort. De laatste tien jaar is ie van 3 naar 6 miljard gegaan in kosten.

28.42

Voiceover

Derksen vindt dat tegenwoordig door de geestelijke gezondheidszorg aan kinderen te gemakkelijk een aandoening wordt toegeschreven.

 

Derksen

Een heel mooi voorbeeld is hier ADHD, waarvan de wetenschappers veel te snel en veel te oppervlakkig zeggen van dat komt door de hersenen. En dan trekken ouders hun handen van het drukke temperament van het kind af en dan zeggen ze van ja wij kunnen er ook niks aan doen dus de medicatie moet het oplossen. Zo zit de werkelijkheid niet in elkaar. Dus in de opvoeding kunnen ze juist heel veel eraan doen om te voorkomen dat een kind naar medicatie toe gaat.

 

Int.

Wat is dan de rol bij bijvoorbeeld zoiets als ADHD van de ouders?

 

Derksen

De rol van de ouders is dat ze heel goed structuur aanbrengen. Dat ze streng kunnen zijn. Dat ze een kind grenzen kunnen stellen. Ouders zijn tegenwoordig heel slecht met grenzen, ze laten heel veel gebeuren. Belangrijk juist bij een druk temperament is dat je dat structureert, dat je grenzen aanbrengt en dat een grens ook echt een grens is, dat je heel consequent bent in de opvoeding.

 

Int.

Dus die ouders veroorzaken die aandoening als het ware.

 

Derksen

Dat drukke temperament is er en het feit dat het ADHD wordt en onbeheersbaar wordt, daarin speelt de opvoeding een hele grote rol.

 

Voiceover

Amsterdamse wetenschappers haalden recent de wereldpers met hun onderzoek naar het ontstaan van narcisme bij kinderen.

 

Fragment

Vrouw

 

“De wereld is een wrede plek. Ja, dat is zo. Papa en mama kunnen er niet steeds voor je zijn.”

 

[caption]

Brummelman

E. Brummelman, ontwikkelingspsycholoog

Narcistische kinderen dat zijn kinderen die zichzelf beter vinden dan anderen. Ze hebben het gevoel dat ze meer rechten hebben dan anderen. En ze willen door anderen bewonderd worden. En als ze die bewondering niet krijgen dan kunnen ze daar agressief op reageren.

 

Voiceover

We ontmoeten Eddy Brummelman die het onderzoek samen met zijn Amerikaanse collega’s uitvoerde namens de universiteiten van Amsterdam en Utrecht.

 

[caption]

Brummelman

E. Brummelman, ontwikkelingspsycholoog

Wij vonden narcisme een belangrijk onderwerp om te onderzoeken omdat we weten dat narcisme de afgelopen decennia is toegenomen onder westerse jongeren. We weten ook dat narcisme belangrijke gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling van kinderen. Narcistische kinderen hebben een best wel kwetsbaar ego, ze zijn makkelijk krenkbaar en ze kunnen daarop makkelijk reageren met agressie en boosheid.

30.51

Voiceover

Over het ontstaan van narcisme bestaan twee zienswijzen.  Sommigen denken dat het ontstaat door een gebrek aan ouderlijke warmte terwijl anderen vermoeden dat juist het overwaarderen van kinderen narcisme in de hand werkt.

 

Brummelman

Nou we hebben gevonden dat het niet zozeer die ouderlijke koudheid is maar juist de mate waarin ouders hun kinderen op een voetstuk plaatsen dat voorspelt hoe narcistisch kinderen worden over tijd. Dus het lijkt juist een opvoeding te zijn waarbij ouders denken dat hun kind een ongelofelijk uniek en bijzonder individu is, dat voorspelt hoe narcistisch kinderen worden over tijd.

 

Derksen

Als kinderen dus van de crèche komen met een tekening en ze komen thuis dan lijkt het net alsof Picasso binnen is gekomen. Het is helemaal geweldig en wat ouders zich niet meer realiseren is dat je dat wel kunt doen, dat je trots zijn goed is maar dat je kinderen ook vooruit moet helpen, dus dat je ook moet zeggen van he, daar in die hoek daar ontbreekt nog kleur. He, en hier is ’t nog leeg. Zou je daar niet nog wat aan doen? En als je dat doet dan gaan kinderen ook aan de slag om zichzelf te verbeteren. En dat is opvoeden maar dat kost wel tijd.

 

[caption]

Brummelman

E. Brummelman, ontwikkelingspsycholoog

Heel lang werd gedacht, hoe meer complimenten we kinderen geven hoe beter kinderen zich uiteindelijk gaan voelen over zichzelf en bijvoorbeeld ook hoe gemotiveerder ze zullen zijn op school. Maar we komen er steeds meer achter dat het volledig afhangt van de manier waarop die complimenten worden geformuleerd.

32.25

[caption]

Verdeuzeldonk

F. Verdeuzeldonk

Ik geef ‘m zeker, vind ik heel belangrijk om hem een gevoel van eigenwaarde mee te geven. Dus ik noem vaak op wat ik vind dat ie goed heeft gedaan. We waren laatst ergens en toen hadden we iets besteld en toen kwam de ober wat brengen en toen keek hij de ober aan en toen zei die dank u wel meneer. Nou dat vond ik  echt fantastisch dus dat zeg ik dan meteen. Dan zeg ik jongen, toppie gedaan.

 

[caption]

Lloyd

Lloyd

Lijkt me dat ook dat je, als je complimenten geeft of positieve dingen zegt tegen je kinderen, dat het dan helpt. Ja. Ja, als ze gewoon, als ze dat zegt, dan ben ik altijd zo van… ja….. weet je. Dan ben ik altijd wel blij. Maar ja, ja, ik denk wel dat het helpt maar ik denk ook dat als je het te vaak zegt dan helpt het niet meer. Dan voelt het een beetje raar.

 

Verdeuzeldonk

Nou ik heb inderdaad ook in de krant gelezen dat mensen die hun kinderen te veel prijzen, dat die kinderen daar narcistisch van worden. Ik denk inderdaad dat ie zichzelf ook wel geweldig vindt. Maar ik, ik denk ook wel, want ik heb daarover na zitten denken, ik dacht hoe doe ik dat nou eigenlijk he. Eh komt dat hier ook voor? Ik zou ‘m inderdaad minder als een prinsje moeten gaan behandelen want het echte leven is echt niet een afspiegeling van hoe dat hier thuis gaat. En hij moet wel weerbaar zijn. Dus ik heb daar, ja ik ben eens even gaan, mijn gangen gaan nagaan van hoe doe ik dat. En toen dacht ik, nou, een zesje geef ik mezelf. Maar ’t moet eigenlijk wel een acht worden.

33.52

 

[aftiteling]

 

Deze uitzending is ook onderdeel van NPO Journalistiek-dossier: Onderwijs.
Jesse is twaalf jaar en zit al sinds augustus noodgedwongen thuis. Hoewel slim genoeg, weigert de school hem toe te laten. Jesse is namelijk hoogbegaafd en heeft ernstige dyslexie en de school vindt dat hij in de klas teveel zorg vraagt. Met Jesse zijn er duizenden leerplichtige kinderen die in hetzelfde schuitje zitten, ze behoren tot het groeiende leger van de thuiszitters. Veel van hen staan niet eens meer op een school ingeschreven.

Staatssecretaris Dekker heeft het probleem de oorlog verklaard, Jesse heeft recht op passend onderwijs. Scholen hebben sinds augustus vorig jaar een zorgplicht en moeten kinderen als Jesse binnen drie maanden een plek geven. Maar waarom gebeurt dat niet? Zembla onderzoekt de wereld van passend onderwijs en stuit op wanhopige ouders, machtige schoolbestuurders en een strijdlustige jurist die voor elk kind probeert af te dwingen waar het recht op heeft: onderwijs.

Fragment  1663
Reactie op uitzending Zembla van 22 april jl. inzake thuiszittende leerlingen en passend onderwijs door de de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Sander Dekker. Lees de Kamerbrief.  

Tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 23 april 2015 is besloten te inventariseren welke vragen de leden van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben naar aanleiding van de Zembla-uitzending van 22 april 2015 over leerlingen die geweigerd worden door scholen en noodgedwongen thuis zitten. Hieronder zijn per fractie de aanvullende vragen opgenomen. 


'Van Miep ziek naar Miep op maat'
Rapport Van Miep ziek naar Miep op maat
Onderwijsjuriste Katinka Slump, al jaren voorvechtster van onderwijs thuis voor leerbare kinderen die vastgelopen zijn, maakt in ZEMBLA haar rapport 'Van Miep ziek naar Miep op maat' openbaar. Het is een pleidooi voor eenduidige regels om voor alle thuiszitters onderwijs mogelijk te maken.




Stichting Autipassend Onderwijs 

autipassend

Stichting AutiPassend Onderwijs Utrecht is opgericht door ouders en streeft na dat er in de regio Utrecht goed havo/vwo-onderwijs komt voor kinderen met autisme en cognitief talent.



Levenmetautisme

leven met autisme

De website staat vol met informatie over autisme en alles rondom autisme.









Dekinderombudsman

Kinderombudsman

De Kinderombudsman controleert of de kinderrechten in Nederland worden nageleefd door de overheid, maar ook in het onderwijs, de kinderopvang, jeugdzorg en de gezondheidszorg. De Kinderombudsman adviseert het parlement en organisaties en maakt mensen bewust van de kinderrechten.



Iederin

Ieder

Iederin streeft naar een samenleving waarin iedereen tot zijn recht komt. Mensen met een lichamelijke handicap, een verstandelijke beperking of chronisch ziekte horen er volledig bij!






Ouderkracht voor 't kind 
Ouderkracht

Ouderorganisatie voor en door alle ouders van schoolgaande kinderen, jongeren en studenten.

 

 

 

adviesonderwijsrecht

Advies Onderwijsrecht
Als onderwijsjurist heeft Katinka Slump zich gespecialiseerd in de rechtspositie van de onderwijsvrager; de leerling en student. Door middel van publicaties en presentaties tracht zij de complexe wet- en regelgeving in het onderwijs meer toegankelijk te maken, ook voor niet juristen. 

J a v a S c r i p t staat waarschijnlijk uit!

Deze website maakt gebruik van J a v vS c r ip t, onder andere voor het afspelen van video’s. Het lijkt erop dat J a v aS cr i pt uit staat, waardoor de site niet optimaal werkt.

Lees hier hoe je J av a Sc r i p t aan kunt zetten.