Zembla woensdag om 21:15 uur op NPO 2

Opkomst van IS

Leestijd: 4 minuten

In Zembla Internationaal, een documentaire van het Amerikaanse ‘Frontline’. Journalist Martin Smith, meervoudig Emmy-winnaar, onderzoekt hoe jihad-beweging IS vanuit het niets, in korte tijd kan uitgroeien tot de zelfbenoemde terreur-staat die het vandaag is. De indrukwekkende analyse toont hoe het negeren van de toenemende spanningen in Irak na het vertrek van de Amerikaanse troepen eind 2011, de groei van IS in de hand werkte.

 L. Panetta, minister van Defensie V.S. 2011-2013: 'Ze creëerden zelf het monster dat IS werd.'

De Amerikaanse journalist interviewt betrokken hooggeplaatste politici, ambtenaren en inlichtingenofficieren over de achtergronden in Irak. Nadat Saddam Hoessein ten val wordt gebracht, komen de sjiieten na jarenlange onderdrukking aan de macht. Maar nu draaien zij de rollen om. Onder leiding van sjiitische premier Maliki neemt de druk op soennitische moslims hand overhand toe.

A. Khedery, adviseur Amerikaanse ambassade Bagdad 2003-2009: 'Ik zou Maliki vooral omschrijven als paranoïde.'

R. al-Essawi, minister van Financiën Irak 2010-2012: 'Iedereen zei tegen Maliki dat hij discrimineerde, maar hij luisterde niet.'

Premier Maliki laat minister al-Essawi en een andere soennitische minister oppakken. En het geweld tegen de soennieten in Irak neemt steeds bloediger vormen aan.

R. Barrett, voormalig medewerker Britse inlichtingendienst: 'Het kwam in Bagdad en elders in Irak regelmatig voor dat soennieten geboeid werden en een kogel in hun nek kregen.'

J. Jeffrey, Amerikaanse ambassadeur in Irak 2010-2012: 'Ik, en anderen voor mij, hadden steeds gewaarschuwd dat Maliki een probleem was.'

De waarschuwingen aan Washington van prominente adviseurs over de oplopende spanningen en de mogelijke gevolgen, lijken aan dovemans oren gericht.

B. Rhodes, veiligheidsadviseur van president Obama: 'Wij drongen bij de Iraakse leiders aan om meer samen te werken. Maar onze invloed op politieke resultaten in 'n complex land als Irak, kent uiteraard zijn grenzen.'

Bloedig militair geweld drijft de soennitische stammen, die eerder de Amerikanen hielpen de jihadisten te verslaan, nu recht in de armen van de beweging.

D. Kilcullen, militair adviseur V.S. 2005-2011:  'Achter IS zitten de Ba'ath-partij en het voormalige regime van Saddam Hussein. En de ba'athisten spelen een sleutelrol.

IS weet steeds verder te groeien. Pas als de IS-strijders in augustus 2014 de Koerdische stad Erbil in Irak bereiken, waar miljarden worden verdiend door internationale energieconcerns,  grijpen de Amerikanen in met luchtaanvallen.

M. Dempsey, Commandant der Strijdkrachten V.S.: 'Toen de Amerikaanse belangen in Erbil werden bedreigd, begonnen de luchtaanvallen.'

Nederland steunt de luchtaanvallen met zes F16’s. 

ZEMBLA Internationaal - 'Opkomst van IS' woensdag 6 mei om 20:25 uur bij de VARA op NPO 2

Nederlandse bewerking: Marieke van Santen
Eindredactie: Manon Blaas

Website van het Amerikaanse ministerie van defensie: 'Operation inherent resolve, targeted operations against ISIL terrorists'

Amerikaans ministerie van staatSpecial Presidential Envoy for the Global Coalition to Counter ISIL
The Global Coalition to Degrade and Defeat ISIL. Over 60 coalition partners have committed themselves to the goals of eliminating the threat posed by ISIL and have already contributed in various capacities to the effort to combat ISIL in Iraq, the region and beyond.


Bestrijding internationaal terrorisme
Brief van de ministers van Buitenlandse Zaken, van Defensie en voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, Den Haag, 24 september 2014
"Nederland neemt deel aan een brede internationale coalitie, onder leiding van de Verenigde Staten die de Iraakse regering ondersteunt. De Nederlandse inzet in Irak is dus complementair aan die van andere landen. Daarnaast bekijkt het kabinet de mogelijkheden om steun aan partners en gematigde krachten in Irak en Syrië te intensiveren, onder andere met als doel een bijdrage te leveren aan de ontmaskering van ISIS. Onderdeel daarvan is ook het tegengaan van negatieve beeldvorming over de strijd van de internationale gemeenschap tegen ISIS.